Επιτροπή Ανταγωνισμού: Αλλαγές σε θεσμικό πλαίσιο, λιμάνια, άγονες γραμμές και ανανέωση πλοίων

Οι προ­τά­σεις για την ακτο­πλο­ΐα

Στην κο­ρυ­φή των προ­τά­σε­ων βρί­σκε­ται η ενί­σχυ­ση της προ­βλε­ψι­μό­τη­τας και της δια­φά­νειας στο πλαί­σιο δρο­μο­λό­γη­σης. Η Επι­τρο­πή θε­ω­ρεί ότι οι κα­νό­νες δεν απο­τε­λούν απλώς διοι­κη­τι­κό πλαί­σιο, αλλά επη­ρε­ά­ζουν άμεσα τις πραγ­μα­τι­κές συν­θή­κες αντα­γω­νι­σμού, την εί­σο­δο νέων παι­κτών και τη δυ­να­τό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων να προ­χω­ρούν σε μα­κρο­χρό­νιο σχε­δια­σμό. Προ­τεί­νει με­γα­λύ­τε­ρη σα­φή­νεια στους όρους δή­λω­σης, τρο­πο­ποί­η­σης, ανά­κλη­σης και προ­σαρ­μο­γής δρο­μο­λο­γί­ων, ιδιαί­τε­ρα σε έναν κλάδο με υψηλό επεν­δυ­τι­κό και λει­τουρ­γι­κό κό­στος και έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα.

Η κα­τεύ­θυν­ση είναι προς πε­ρισ­σό­τε­ρο τυ­πο­ποι­η­μέ­νες δια­δι­κα­σί­ες: ισχυ­ρό­τε­ρη αι­τιο­λό­γη­ση των αλ­λα­γών ή ανα­κλή­σε­ων, συ­στη­μα­τι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση των με­τα­βο­λών μέσα στη δρο­μο­λο­για­κή πε­ρί­ο­δο, δη­μο­σιο­ποί­η­ση συ­γκε­ντρω­τι­κών στοι­χεί­ων και απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρη επι­βο­λή κυ­ρώ­σε­ων όταν πα­ρα­βιά­ζο­νται αδι­καιο­λό­γη­τα οι κα­νό­νες.

Ιδιαί­τε­ρο εν­δια­φέ­ρον πα­ρου­σιά­ζει και η επι­σή­μαν­ση για την πρα­κτι­κή κατά την οποία, σε πε­ρι­πτώ­σεις τρο­πο­ποί­η­σης δρο­μο­λο­γί­ων, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λί­ας καλεί εν­δια­φε­ρό­με­νες εται­ρεί­ες να προ­σαρ­μό­σουν με συμ­φω­νία τα δρο­μο­λό­γιά τους. Η Επι­τρο­πή επι­ση­μαί­νει ότι η δια­δι­κα­σία αυτή μπο­ρεί να δη­μιουρ­γή­σει πεδίο επι­κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ αντα­γω­νι­στών και πα­ρα­πέ­μπει στις απο­φά­σεις 759/2021 και 793/2022 για πορ­θμεια­κές γραμ­μές, όπου είχαν δια­πι­στω­θεί συμ­φω­νί­ες κα­θο­ρι­σμού τιμών και κα­τα­νο­μής αγο­ρών.

Πα­ρα­κο­λού­θη­ση ανά γραμ­μή

Η δεύ­τε­ρη πα­ρέμ­βα­ση αφορά τη συ­στη­μα­τι­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση των επι­μέ­ρους αγο­ρών. Η Επι­τρο­πή το­νί­ζει ότι η ελ­λη­νι­κή ακτο­πλο­ΐα δεν απο­τε­λεί ενιαία και ομοιο­γε­νή αγορά: δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες επι­κρα­τούν στις του­ρι­στι­κές γραμ­μές αιχ­μής, στις πορ­θμεια­κές συν­δέ­σεις, στα μικρά νησιά και στις γραμ­μές που λει­τουρ­γούν όλο τον χρόνο.

Προ­τεί­νε­ται επο­μέ­νως η δη­μιουρ­γία δει­κτών που θα πα­ρα­κο­λου­θούν ανά γραμ­μή και χρο­νι­κή πε­ρί­ο­δο τη ζή­τη­ση, τη συ­χνό­τη­τα δρο­μο­λο­γί­ων, τη χω­ρη­τι­κό­τη­τα, τον αριθ­μό των πα­ρό­χων, τον τύπο των πλοί­ων, τις τιμές, τις ακυ­ρώ­σεις και τις κα­θυ­στε­ρή­σεις. Η λο­γι­κή είναι να μπο­ρεί η Πο­λι­τεία να εντο­πί­ζει έγκαι­ρα με­τα­βο­λές στην έντα­ση του αντα­γω­νι­σμού και στην ποιό­τη­τα της εξυ­πη­ρέ­τη­σης.

Αλ­λα­γές στη διοί­κη­ση των λι­μα­νιών

Η τρίτη κα­τεύ­θυν­ση αφορά την ανα­βάθ­μι­ση των λι­με­νι­κών υπο­δο­μών αλλά και τη λι­με­νι­κή δια­κυ­βέρ­νη­ση. Η Επι­τρο­πή αντι­με­τω­πί­ζει τα λι­μά­νια ως κρί­σι­μο πα­ρα­γω­γι­κό πόρο και θε­ω­ρεί ότι προ­βλή­μα­τα χω­ρη­τι­κό­τη­τας, τε­χνι­κής επάρ­κειας ή διοι­κη­τι­κής ορ­γά­νω­σης μπο­ρούν να λει­τουρ­γή­σουν ως φραγ­μός για νέες υπη­ρε­σί­ες και νέους πα­ρό­χους.

Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχει ότι τί­θε­ται θέμα μεί­ω­σης του κα­τα­κερ­μα­τι­σμού των φο­ρέ­ων διοί­κη­σης και επο­πτεί­ας των λι­μέ­νων. Η Έκ­θε­ση προ­τεί­νει να εξε­τα­στεί η δη­μιουρ­γία ισχυ­ρό­τε­ρων φο­ρέ­ων, με επαρ­κές μέ­γε­θος, προ­σω­πι­κό και τε­χνο­γνω­σία, ση­μειώ­νο­ντας ότι υφι­στά­με­να Λι­με­νι­κά Τα­μεία εν­δέ­χε­ται να μην δια­θέ­τουν τις δυ­να­τό­τη­τες που απαι­τού­νται για τη συ­ντή­ρη­ση και ανά­πτυ­ξη των υπο­δο­μών τους.

Νέα λο­γι­κή για τις άγο­νες γραμ­μές

Η τέ­ταρ­τη πα­ρέμ­βα­ση αφορά τις συμ­βά­σεις δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας. Η Επι­τρο­πή θε­ω­ρεί ότι οι άγο­νες και χα­μη­λής ζή­τη­σης γραμ­μές είναι ανα­γκαί­ες για τη συν­δε­σι­μό­τη­τα και την κοι­νω­νι­κή συ­νο­χή, ζητεί όμως πιο αντι­κει­με­νι­κό σχε­δια­σμό και αξιο­λό­γη­ση.

Οι συμ­βά­σεις δεν θα πρέ­πει να κρί­νο­νται μόνο από το κό­στος, αλλά και από τη συ­χνό­τη­τα, την αξιο­πι­στία, την κα­ταλ­λη­λό­τη­τα των ωρα­ρί­ων, τη δυ­να­τό­τη­τα με­τα­φο­ράς οχη­μά­των και φορ­τί­ων και την πραγ­μα­τι­κή εξυ­πη­ρέ­τη­ση των κα­τοί­κων. Η Έκ­θε­ση προ­τεί­νει ακόμη να εξε­τα­στεί η αξιο­ποί­η­σή τους ως ερ­γα­λεί­ου για την επί­τευ­ξη πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών στό­χων και την ανα­νέ­ω­ση του στό­λου, κατά το νορ­βη­γι­κό πρό­τυ­πο.

Ισχυ­ρό­τε­ρη επο­πτεία και πε­ρισ­σό­τε­ρα δε­δο­μέ­να

Η πέμ­πτη πα­ρέμ­βα­ση αφορά την ενί­σχυ­ση της επο­πτι­κής δυ­να­τό­τη­τας. Η Επι­τρο­πή θε­ω­ρεί ότι η έλ­λει­ψη αξιό­πι­στων και συ­γκρί­σι­μων δε­δο­μέ­νων απο­τε­λεί ου­σια­στι­κή αδυ­να­μία της αγο­ράς και δυ­σχε­ραί­νει τόσο την πα­ρα­κο­λού­θη­ση του αντα­γω­νι­σμού όσο και τον σχε­δια­σμό πο­λι­τι­κής.

Προ­τεί­νε­ται ορ­γα­νω­μέ­νο πλαί­σιο συλ­λο­γής στοι­χεί­ων για τη ζή­τη­ση ανά γραμ­μή, τη χω­ρη­τι­κό­τη­τα, τα εκτε­λε­σθέ­ντα δρο­μο­λό­για, τις ακυ­ρώ­σεις, τις κα­θυ­στε­ρή­σεις, τις τιμές, την ποιό­τη­τα υπη­ρε­σί­ας, τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του στό­λου και τις δυ­να­τό­τη­τες των λι­μέ­νων. Χωρίς επαρ­κή πλη­ρο­φο­ρια­κή βάση, επι­ση­μαί­νει η Επι­τρο­πή, η αξιο­λό­γη­ση της αγο­ράς πα­ρα­μέ­νει απο­σπα­σμα­τι­κή.

Στό­λος, χρη­μα­το­δό­τη­ση και πρά­σι­νη με­τά­βα­ση

Η έκτη κα­τεύ­θυν­ση αφορά τη δη­μιουρ­γία στα­θε­ρού πλαι­σί­ου για την πρά­σι­νη με­τά­βα­ση και την ανα­νέ­ω­ση του στό­λου. Η Επι­τρο­πή επι­ση­μαί­νει ότι οι αυ­ξη­μέ­νες επεν­δυ­τι­κές ανά­γκες μπο­ρεί να διευ­ρύ­νουν τις δια­φο­ρές με­τα­ξύ με­γά­λων και μι­κρό­τε­ρων εται­ρειών, καθώς η πρό­σβα­ση σε χρη­μα­το­δό­τη­ση δεν είναι ίδια για όλους.

Ζη­τεί­ται μα­κρο­χρό­νιος σχε­δια­σμός, κα­τάλ­λη­λα χρη­μα­το­δο­τι­κά ερ­γα­λεία και ταυ­τό­χρο­νη προ­σαρ­μο­γή των λι­μέ­νων. Η ανα­νέ­ω­ση των πλοί­ων, σύμ­φω­να με την Έκ­θε­ση, δεν μπο­ρεί να απο­δώ­σει χωρίς υπο­δο­μές ηλε­κτρο­δό­τη­σης ή εναλ­λα­κτι­κών καυ­σί­μων. Έτσι, η πρά­σι­νη με­τά­βα­ση αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως ενιαία πο­λι­τι­κή στό­λου–λι­μέ­νων–χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Η ποιό­τη­τα γί­νε­ται μέτρο του αντα­γω­νι­σμού

Η έβδο­μη πα­ρέμ­βα­ση φέρ­νει στο προ­σκή­νιο την ποιό­τη­τα της υπη­ρε­σί­ας και την εμπει­ρία του επι­βά­τη. Η Επι­τρο­πή υπο­γραμ­μί­ζει ότι η αγορά δεν πρέ­πει να αξιο­λο­γεί­ται απο­κλει­στι­κά με βάση τις τιμές των ει­σι­τη­ρί­ων.

Συ­χνό­τη­τα δρο­μο­λο­γί­ων, αξιο­πι­στία, χρό­νος τα­ξι­διού, ωρά­ρια, δυ­να­τό­τη­τα με­τα­φο­ράς οχη­μά­των και πραγ­μα­τι­κή πρό­σβα­ση στις υπη­ρε­σί­ες απο­τε­λούν επί­σης ου­σιώ­δη στοι­χεία. Αυτό απο­κτά ακόμη με­γα­λύ­τε­ρη βα­ρύ­τη­τα στις γραμ­μές που εξυ­πη­ρε­τούν μικρά νησιά και μό­νι­μους κα­τοί­κους, όπου η αξιο­πι­στία και η συ­χνό­τη­τα απο­τε­λούν κοι­νω­νι­κή ανά­γκη και όχι απλώς εμπο­ρι­κό χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό.

Ενιαία στρα­τη­γι­κή αντί απο­σπα­σμα­τι­κών μέ­τρων

Η όγδοη και τε­λευ­ταία κα­τεύ­θυν­ση είναι ίσως η πιο ορι­ζό­ντια: η Επι­τρο­πή ζητεί μια συ­νε­κτι­κή στρα­τη­γι­κή για την ακτο­πλο­ΐα ως ενιαίο σύ­στη­μα. Δρο­μο­λό­γη­ση, άγο­νες γραμ­μές, λι­μά­νια, στό­λος, τιμές, ποιό­τη­τα, δε­δο­μέ­να και πρά­σι­νη με­τά­βα­ση δεν μπο­ρούν, σύμ­φω­να με την Έκ­θε­ση, να αντι­με­τω­πί­ζο­νται ως ανε­ξάρ­τη­τα ζη­τή­μα­τα.

Οι απο­σπα­σμα­τι­κές πα­ρεμ­βά­σεις σε ένα μόνο επί­πε­δο εκτι­μά­ται ότι θα έχουν πε­ριο­ρι­σμέ­νη απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τα εάν δεν συν­δέ­ο­νται με τον συ­νο­λι­κό σχε­δια­σμό του δι­κτύ­ου. Απαι­τεί­ται συ­νε­πώς συ­ντο­νι­σμός θε­σμι­κού πλαι­σί­ου, λι­με­νι­κών υπο­δο­μών, δη­μό­σιας υπη­ρε­σί­ας, χρη­μα­το­δό­τη­σης και επο­πτεί­ας, είναι το μή­νυ­μα της Επι­τρο­πής.