Τις συνεχιζόμενες καθυστερήσεις στην ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων, στην αναγνώριση του οδικού δικτύου και στην οριοθέτηση των οικισμών καταγγέλλει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ελεύθερων Επαγγελματιών Μηχανικών (ΠΑ.Σ.Ε.Ε.Μ.), με ανακοίνωσή του στις 16 Νοεμβρίου 2026.
Ο Σύλλογος επισημαίνει ότι, παρά τις χρηματοδοτήσεις και τις κυβερνητικές εξαγγελίες των τελευταίων πέντε ετών, παραμένουν σημαντικές εκκρεμότητες που επηρεάζουν την οικοδομησιμότητα των ακινήτων, τις μεταβιβάσεις, την έκδοση αδειών και την επαγγελματική ευθύνη των μηχανικών.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην αναγνώριση των δημοτικών δρόμων, για την οποία, σύμφωνα με τον Σύλλογο, εκκρεμεί εδώ και 15 χρόνια το αναγκαίο κανονιστικό πλαίσιο, καθώς και στα προβλήματα που δημιουργούνται από την καθυστέρηση της θεσμοθέτησης των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
Ο ΠΑ.Σ.Ε.Ε.Μ. ζητά από την κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας συγκεκριμένα χρονοδιαγράμματα, δημόσιο απολογισμό των χρηματοδοτήσεων, ενιαίες οδηγίες προς τις Υπηρεσίες Δόμησης και σαφή αντιμετώπιση των εκκρεμών οικοδομικών υποθέσεων.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της ανακοίνωσης:
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ (ΠΑ.Σ.Ε.Ε.Μ.)
Α.Φ.Μ. 996692037 · Α.Μ. 10966/5.8.2022 · info@paseem.gr · paseem.gr
Αριθ. Πρωτ.: 79/16.11.2026
Θεσσαλονίκη, 16 Νοεμβρίου 2026
ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ
Πέντε χρόνια εξαγγελιών. Η κυβέρνηση αναβάλλει, ο μηχανικός υπογράφει.
Η προθεσμία ολοκλήρωσης των μελετών του προγράμματος ήταν η 31η Δεκεμβρίου 2025.
Η κυβέρνηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας οφείλουν να απαντήσουν: πόσα ακόμη χρόνια θα παρουσιάζουν ως επερχόμενη επιτυχία τον πολεοδομικό σχεδιασμό που υποσχέθηκαν, ενώ μηχανικοί και πολίτες εξακολουθούν να περιμένουν σαφείς, εφαρμόσιμους κανόνες;
Από το 2021 ακούμε για μια μεγάλη πολεοδομική μεταρρύθμιση. Ανακοινώθηκαν χρηματοδοτήσεις, στόχοι και χρονοδιαγράμματα. Ακολούθησαν καθυστερήσεις, αναθεωρήσεις και νέες εξαγγελίες. Σήμερα η κυβέρνηση εξακολουθεί να ζητά χρόνο. Ο ελεύθερος επαγγελματίας μηχανικός, όμως, καλείται να απαντήσει σήμερα. Να ελέγξει σήμερα. Να υπογράψει σήμερα.
Αυτή η άνιση κατανομή ευθύνης είναι πολιτική επιλογή. Και η διαρκής παρουσίαση εκκρεμών διαδικασιών ως προόδου, χωρίς αντίστοιχο εφαρμόσιμο αποτέλεσμα, δημιουργεί εύλογα στους μηχανικούς και στους πολίτες την αίσθηση εμπαιγμού.
Τι υποσχέθηκαν και τι ακολούθησε
Το 2021 τέθηκε στόχος για Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια σε τουλάχιστον 700 δημοτικές ενότητες, μαζί με πρόγραμμα καταγραφής του δημοτικού οδικού δικτύου. Από το Ταμείο Ανάκαμψης διατέθηκαν 212,4 εκατομμύρια ευρώ για τα σχέδια και, μετά την αναθεώρηση του 2024, 152,8 εκατομμύρια για τους δρόμους. Και τέθηκε γραπτή προθεσμία ολοκλήρωσης των μελετών: η 31η Δεκεμβρίου 2025.
Τον Ιούνιο του 2023, ενώ είχαν υπογραφεί μόλις επτά από τις 227 συμβάσεις μελετών ΤΠΣ, το Υπουργείο διαβεβαίωνε ότι «δεν τίθενται ζητήματα καθυστερήσεων».
Οι διαβεβαιώσεις αυτές πρέπει να κριθούν από την εξέλιξη του προγράμματος. Ο στόχος των ΤΠΣ στο Ταμείο Ανάκαμψης περιορίστηκε στις 405 δημοτικές ενότητες. Τον Νοέμβριο του 2026 ανακοινώθηκε νέα χρηματοδότηση για όσες περιοχές δεν έχουν ακόμη μελέτες, ενώ η θεσμοθέτηση και η εφαρμογή των σχεδίων εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως επόμενο βήμα.
Η ανάγκη αυτής της νέας χρηματοδότησης ήταν γνωστή πολύ νωρίτερα. Ήδη τον Μάρτιο του 2026 ο αρμόδιος Γενικός Γραμματέας δήλωνε, για τις μελέτες που δεν θα προλάβουν: «εξετάζουμε να φτιάξουμε ένα παράλληλο πρόγραμμα που θα συνεχίσει την υλοποίηση των συμβάσεων» — χωρίς όνομα, χωρίς προϋπολογισμό, χωρίς ημερομηνία. Η δήλωση αυτή έδειχνε, κατά την εκτίμησή μας, οκτώ μήνες νωρίτερα, ότι το χρονοδιάγραμμα δεν θα τηρούνταν.
Η κυβέρνηση οφείλει να εξηγήσει τι παρέδωσε, τι εκκρεμεί και πότε οι μελέτες θα γίνουν κανόνες που μπορούν να εφαρμοστούν. Οι αναθέσεις και οι χρηματοδοτήσεις είναι μέσα για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού. Δεν μπορούν να υποκαθιστούν διαρκώς το αποτέλεσμα.
Αυτό δεν είναι δική μας θέση μόνο. Είναι και της αρμόδιας Υφυπουργού, η οποία σε άρθρο της στο ΑΠΕ-ΜΠΕ (7 Νοεμβρίου 2026) έγραψε: «Το ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι απλώς να εκπονήσουμε μελέτες ή να θεσπίσουμε νέους κανόνες. Είναι να διασφαλίσουμε ότι ο σχεδιασμός θα εφαρμοστεί και θα μετατραπεί σε πραγματικές αλλαγές για τις τοπικές κοινωνίες.» Συμφωνούμε απόλυτα. Η ίδια ζητά συνεργασία «της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, των μηχανικών και των πολιτών». Είμαστε εδώ. Ζητούμε ημερομηνίες και θέση στη διαβούλευση.
Στους δρόμους, η εκκρεμότητα μετρά δεκαπέντε χρόνια
Η νομοθετική πρόβλεψη για το διάταγμα που θα καθορίσει κριτήρια και διαδικασία αναγνώρισης του οδικού δικτύου υπάρχει από το 2011. Δεν έχει εκδοθεί. Η σημερινή κυβέρνηση οφείλει να λογοδοτήσει για τα χρόνια της δικής της ευθύνης και, ειδικότερα, για τη σύνδεση του προγράμματος καταγραφής με την αναγκαία κανονιστική του ολοκλήρωση.
Στις 11 Νοεμβρίου 2026 η Βουλή ψήφισε νέα ρύθμιση, σε ορθή κατεύθυνση: η αναγνώριση κάθε οδού ως κυριότερης ή μοναδικής θα γίνεται με προεδρικό διάταγμα και προβλέπεται, κατ' εξαίρεση, αναγνώριση πριν από την κύρωση του συνολικού δικτύου, με «ειδική τεχνική μελέτη». Το περιεχόμενο όμως αυτής της μελέτης δεν ορίζεται — και τη διευκρίνισή του έκρινε χρήσιμη και η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής. Έως την έκδοση της παρούσας, η ρύθμιση δεν είχε δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.
Η καταγραφή των δρόμων είναι απαραίτητη εργασία. Από μόνη της όμως δεν παράγει έννομο αποτέλεσμα — και αυτό δεν το λέμε εμείς: το ορίζει ρητά το ίδιο το κανονιστικό κείμενο που θέσπισε τις προδιαγραφές της. Απαιτούνται το κανονιστικό πλαίσιο και οι προβλεπόμενες πράξεις εφαρμογής του. Οι επιμέρους διαδικασίες αναγνώρισης, που εκδίδονται κατά περίπτωση, δεν καλύπτουν την ανάγκη συνολικής αντιμετώπισης του δικτύου.
Αξίζει να σημειωθεί πώς περιγράφηκε η δέσμευση για τους δρόμους στον ίδιο τον στόχο που τέθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης — τον μόνο μηχανισμό που συνδύαζε προθεσμίες και χρηματοδότηση:
«την αντιμετώπιση ζητημάτων χρήσης γης που σχετίζονται με την αναγνώριση (δημοτικής) οδικής πρόσβασης»
Δεν λέει αναγνώριση οδών. Δεν λέει κύρωση του οδικού δικτύου. Δεν λέει έκδοση διατάγματος. Κατά την εκτίμησή μας, η διατύπωση αυτή επιτρέπει να θεωρηθεί ο στόχος εκπληρωμένος με την παράδοση μελετών.
Πώς γίνεται να οργανώνεται ένα πρόγραμμα μελετών με χρηματοδότηση και προθεσμίες, ενώ η θεσμική διαδρομή που θα επιτρέψει την αξιοποίησή τους παραμένει ανολοκλήρωτη; Ποιος είχε την ευθύνη να συντονίσει αυτές τις ενέργειες; Και ποιος λογοδοτεί για την απόσταση ανάμεσα στην καταγραφή και στο εφαρμόσιμο αποτέλεσμα;
Αυτά είναι ερωτήματα προς την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ.
Και δεν είναι μόνο οι δρόμοι
Σε κάθε ακίνητο που φτάνει στο γραφείο μας οφείλουμε να απαντήσουμε σε τέσσερα ερωτήματα: ποιες είναι οι χρήσεις γης, ποιοι οι όροι δόμησης, πού περνά το όριο του οικισμού και αν η οδός έχει χαρακτηριστεί. Τα τρία πρώτα τα καθορίζουν τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια. Κανένα δεν έχει εγκριθεί ακόμη με προεδρικό διάταγμα. Το τέταρτο, διάταγμα που δεν έχει εκδοθεί.
Και η εκκρεμότητα επαναλαμβάνεται με πανομοιότυπο τρόπο. Τον Απρίλιο του 2025 εκδόθηκε προεδρικό διάταγμα που καθορίζει κριτήρια και διαδικασία οριοθέτησης των οικισμών κάτω των δύο χιλιάδων κατοίκων — μαζί με χρήσεις γης και γενικούς όρους δόμησης. Το ίδιο το διάταγμα ορίζει:
«Οι διατάξεις του παρόντος θέτουν το πλαίσιο κανόνων για την οριοθέτηση του οικισμού και δεν εφαρμόζονται ευθέως από τις αρμόδιες Υπηρεσίες Δόμησης αν δεν έχει προηγηθεί η έκδοση του π.δ. οριοθέτησης του οικισμού.»
Η οριοθέτηση αυτή γίνεται μέσα από τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια ή με αυτοτελές διάταγμα ανά οικισμό. Δηλαδή εξαρτάται από τον σχεδιασμό που περιμένουμε πέντε χρόνια.
Δύο φορές το ίδιο μοτίβο: θεσπίζεται πλαίσιο, δεν εκδίδεται η πράξη που το ενεργοποιεί. Στους δρόμους, δεκαπέντε χρόνια. Στους οικισμούς, ένα διάταγμα που δηλώνει το ίδιο ότι δεν εφαρμόζεται ακόμη.
Δεν το λέμε μόνο εμείς, και δεν το λέμε από τη σκοπιά της δόμησης. Τον Οκτώβριο του 2026, επτά σύλλογοι μηχανικών των Κυκλάδων — με ρητά περιοριστικές θέσεις για τον χώρο — ζήτησαν την ολοκλήρωση των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων «εντός εξαμήνου», επισημαίνοντας τις συνέπειες του ίδιου διατάγματος για την οριοθέτηση των οικισμών.
Στο διάστημα αυτό, κάποιος υπογράφει. Είμαστε εμείς.
Στο δικό μας γραφείο έρχεται ο ιδιοκτήτης που ζητά να μάθει αν το γήπεδό του χτίζεται. Ο κληρονόμος που δεν μπορεί να μεταβιβάσει την περιουσία του ως οικοδομήσιμη. Ο πολίτης που έχει ήδη πληρώσει μελέτες και περιμένει να προχωρήσει η υπόθεσή του.
Εμείς καλούμαστε να εξηγήσουμε τις εκκρεμότητες, τις διαφορετικές διοικητικές πρακτικές και την αβεβαιότητα. Εμείς αντιμετωπίζουμε την αμφισβήτηση, την καθυστέρηση της εργασίας και την οικονομική επιβάρυνση. Και η δική μας υπογραφή βρίσκεται στο τέλος του φακέλου.
Η κυβέρνηση μπορεί να μεταθέτει έναν στόχο και να ανακοινώνει έναν καινούργιο. Ο μηχανικός δεν μπορεί να μεταθέτει επ' αόριστον την ευθύνη της γνωμοδότησής του. Ούτε ο πολίτης μπορεί να οργανώσει τη ζωή του περιμένοντας την επόμενη υπουργική εξαγγελία.
Η παρατεταμένη εκκρεμότητα επηρεάζει συναλλαγές, επενδύσεις, αμοιβές, αξίες ακινήτων, τραπεζικές αποτιμήσεις και οικογενειακούς προγραμματισμούς. Το κόστος της είναι πραγματικό, ακόμη και όταν δεν εμφανίζεται στον απολογισμό ενός χρηματοδοτικού προγράμματος.
Ο συνάδελφος στην Υπηρεσία Δόμησης δεν είναι ο αντίπαλός μας. Αντιμετωπίζει και εκείνος τις συνέπειες των θεσμικών εκκρεμοτήτων, χωρίς εξουσία να υποκαταστήσει τον κανονιστικό νομοθέτη. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αφήνει ελεύθερους επαγγελματίες και δημόσιους υπαλλήλους να διαχειρίζονται μόνοι τους όσα απαιτούν δικές της αποφάσεις.
Η ευθύνη για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού έχει πολιτικό αποδέκτη
Το Υπουργείο έχει την ευθύνη του προγράμματος και των αναγκαίων κανονιστικών πρωτοβουλιών. Το Τεχνικό Επιμελητήριο οφείλει να δώσει απολογισμό για το έργο που έχει αναλάβει ως φορέας υλοποίησης. Η εμπλοκή περισσότερων φορέων καθιστά αναγκαίο τον συντονισμό και τον σαφή καταλογισμό αρμοδιοτήτων. Δεν δικαιολογεί τη διάχυση της ευθύνης μέχρι να μην απολογείται κανείς.
Ο ΠΑ.Σ.Ε.Ε.Μ. διεκδικεί πολεοδομικό σχεδιασμό που προστατεύει το περιβάλλον, διασφαλίζει ίση μεταχείριση και επιτρέπει στον μηχανικό να γνωμοδοτεί υπεύθυνα. Δεν ζητούμε εξαίρεση, παρέκκλιση ή ευνοϊκή ρύθμιση για κανέναν, ούτε τοποθετούμαστε με το παρόν επί της ερμηνείας επιμέρους διατάξεων. Ζητούμε διαδικασία. Οι σαφείς κανόνες αποτελούν υποχρέωση της Πολιτείας απέναντι σε όλους.
Στο ίδιο άρθρο, η Υφυπουργός γράφει: «Ο πολίτης πρέπει να γνωρίζει τι ισχύει για την ιδιοκτησία του, ο μηχανικός να εργάζεται με αξιόπιστα δεδομένα και ο επενδυτής να μπορεί να σχεδιάζει με σαφείς κανόνες. Η προβλεψιμότητα δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Είναι προϋπόθεσή της.»
Συμφωνούμε με κάθε λέξη. Γι' αυτό και το ερώτημα είναι αμείλικτο: με ποια αξιόπιστα δεδομένα εργάζεται ο μηχανικός όταν οι χρήσεις γης και οι όροι δόμησης θα καθοριστούν από σχέδια που δεν έχουν θεσμοθετηθεί, το όριο του οικισμού από διάταγμα που δηλώνει ότι δεν εφαρμόζεται ακόμη, και ο χαρακτηρισμός της οδού από διάταγμα που δεν εκδόθηκε επί δεκαπέντε χρόνια; Η προβλεψιμότητα που περιγράφει η Υφυπουργός είναι ακριβώς αυτό που ζητούμε. Η επίτευξη του στόχου αυτού παραμένει ζητούμενο, παρά τις σχετικές κυβερνητικές εξαγγελίες των τελευταίων πέντε ετών.
Απαιτούμε από την κυβέρνηση και το ΥΠΕΝ:
- Δημόσιο, συγκεντρωτικό απολογισμό του προγράμματος ανά σύμβαση: αντικείμενο, παραλαβές, πληρωμές, ανεκτέλεστο, πηγές χρηματοδότησης και τυχόν πρόσθετο κόστος.
- Συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για το διάταγμα των οδών και τις πράξεις εφαρμογής του, με δημοσιοποίηση του σταδίου στο οποίο βρίσκεται κάθε αναγκαία ενέργεια: σύνταξη, διαβούλευση, αποστολή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, δημοσίευση.
- Προσδιορισμό του περιεχομένου της ειδικής τεχνικής μελέτης που απαιτεί η ρύθμιση της 11ης Νοεμβρίου 2026, με ενιαία κριτήρια για όλη τη χώρα. Μελέτη χωρίς προδιαγραφές δεν είναι εργαλείο· είναι μετάθεση του ρίσκου στον μελετητή.
- Χρονοδιάγραμμα θεσμοθέτησης των ΤΠΣ ανά περιοχή, ώστε να γνωρίζουν μηχανικοί και πολίτες πότε ολοκληρώνεται ο σχεδιασμός και πώς αντιμετωπίζεται η μεταβατική περίοδος.
- Ενιαίες και τεκμηριωμένες οδηγίες προς τις ΥΔΟΜ, εντός της ισχύουσας νομοθεσίας και της διαμορφωμένης νομολογίας, με αιτιολογία και εξέταση των πραγματικών δεδομένων κάθε φακέλου, ώστε αντίστοιχες υποθέσεις να κρίνονται με κοινά και σαφή κριτήρια.
- Σαφή αντιμετώπιση των εκκρεμών αιτήσεων, προεγκρίσεων και αδειών, με σεβασμό στη νομιμότητα και χωρίς να μεταφέρεται στους ενδιαφερομένους το βάρος της διοικητικής καθυστέρησης.
- Συμμετοχή των ελεύθερων επαγγελματιών μηχανικών στη διαβούλευση για το διάταγμα των οδών, τη θεσμοθέτηση των ΤΠΣ και τη μεταβατική περίοδο.
Ζητούμε δημόσια απάντηση σε αυτά τα επτά αιτήματα, με συγκεκριμένα στοιχεία και ημερομηνίες.
Πέντε χρόνια μετά την έναρξη του προγράμματος, η κυβέρνηση κρίνεται από όσα έχουν γίνει εφαρμόσιμα στην πράξη. Η επανάληψη υποσχέσεων δεν απαλλάσσει το ΥΠΕΝ από την ευθύνη του.
Η περίοδος των επαναλαμβανόμενων εξαγγελιών χωρίς σαφές και εφαρμόσιμο αποτέλεσμα πρέπει να τελειώσει. Οι μηχανικοί και οι πολίτες έχουν ήδη επωμιστεί σημαντικό κόστος από την παρατεταμένη αναμονή.
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
Ο Πρόεδρος
Εμμανουήλ Βιδάλης
Ο Γενικός Γραμματέας
Ευάγγελος Φραγκιαδάκης




























