Παρέμβαση στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη 10η Έκθεση Οικονομικής, Κοινωνικής και Εδαφικής Συνοχής κατέθεσε ο πρώην Δήμαρχος Πάτμου Λευτέρης Πέντες.

Η παρέμβαση, με τίτλο «Τα νησιά πέρα από τις διακηρύξεις», θέτει ως βασικό ζητούμενο τη μετάβαση από τη γενική θεσμική αναγνώριση της νησιωτικότητας σε μια πολιτική με συγκεκριμένα κριτήρια, μετρήσιμα αποτελέσματα και πραγματικές χρηματοδοτικές και κανονιστικές συνέπειες.

Ως βάση της παρέμβασης χρησιμοποιούνται πραγματικά δεδομένα από την Πάτμο, τους Αρκιούς και το Μαράθι, όχι με τη λογική μιας ιδιαίτερης ή προνομιακής περίπτωσης, αλλά ως χαρακτηριστικό παράδειγμα των συνθηκών που αντιμετωπίζουν πολλά μικρά και απομακρυσμένα νησιά της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στη διπλή νησιωτικότητα, η οποία αφορά άμεσα τους Αρκιούς και το Μαράθι, δύο μικρά κατοικημένα νησιά που διοικητικά υπάγονται στον Δήμο Πάτμου. Για τους κατοίκους τους, η νησιωτικότητα δεν αφορά μόνο την απόσταση από την ηπειρωτική χώρα, αλλά και την ανάγκη μετακίνησης μέσω άλλου νησιού για την πρόσβαση σε διοικητικές, υγειονομικές, εκπαιδευτικές και άλλες βασικές υπηρεσίες.

Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει με σαφή τρόπο την έννοια της εδαφικής ασυνέχειας και την ανάγκη οι ευρωπαϊκές πολιτικές να λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο το μέγεθος του πληθυσμού, αλλά και την πραγματική γεωγραφία μέσα στην οποία ζει και εξυπηρετείται ο νησιώτης.

Στο υπόμνημα κατατίθενται οκτώ συγκεκριμένες προτάσεις:

  • καθιέρωση Δείκτη Πραγματικού Πληθυσμού Εξυπηρέτησης,
  • μέτρηση του πραγματικού κόστους των νησιωτικών υπηρεσιών,
  • Δείκτης Πραγματικής Πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες,
  • σύνδεση της χρηματοδότησης με την πραγματική ανάγκη και μετρήσιμα αποτελέσματα,
  • Ενωσιακή Στρατηγική Δημογραφικής Ανθεκτικότητας των Νησιών,
  • κοινές ψηφιακές υποδομές και εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης για τους μικρούς νησιωτικούς δήμους,
  • υποχρεωτικός έλεγχος νησιωτικών επιπτώσεων – island proofing,
  • πολυετή νησιωτικά συμβόλαια εφαρμογής με κοινή τεχνική και διοικητική υποστήριξη.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη οι ανάγκες των νησιών να μην αξιολογούνται αποκλειστικά με βάση τον μόνιμο πληθυσμό της απογραφής. Η εποχικότητα, η μικρή κλίμακα, η εδαφική ασυνέχεια, η διπλή νησιωτικότητα, οι θαλάσσιες μεταφορές και η απόσταση από βασικές υπηρεσίες δημιουργούν ένα πρόσθετο κόστος που πρέπει να μπορεί να μετρηθεί και να λαμβάνεται υπόψη στον σχεδιασμό των ευρωπαϊκών και εθνικών πολιτικών.

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί επίσης η δημογραφική ανθεκτικότητα. Η πολιτική συνοχής δεν πρέπει να κρίνεται μόνο από το ύψος των πόρων που απορροφώνται ή από τον αριθμό των έργων που υλοποιούνται, αλλά και από το εάν οι νησιωτικές κοινωνίες διατηρούν πραγματικές προϋποθέσεις ζωής: πρόσβαση σε υγεία και εκπαίδευση, προσιτή κατοικία, εργασία, μεταφορές και δυνατότητα των νέων ανθρώπων να παραμείνουν ή να επιστρέψουν στον τόπο τους.

Όπως σημειώνεται στο συμπέρασμα της παρέμβασης:

«Η ίση μεταχείριση άνισων γεωγραφικών συνθηκών αναπαράγει την ανισότητα. Η ευρωπαϊκή συνοχή απαιτεί διαφοροποιημένα μέσα, ώστε ο νησιώτης να απολαμβάνει ουσιαστικά ισότιμα δικαιώματα.»

Το πλήρες κείμενο της παρέμβασης έχει κατατεθεί στη δημόσια διαβούλευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη 10η Έκθεση Συνοχής.

Pentes_Island_Policy_Final_Submission-2