Ιστορική εκλογική νίκη κατέγραψε η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στις περιφερειακές εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, προκαλώντας ισχυρούς πολιτικούς κραδασμούς στη Γερμανία και αυξάνοντας την πίεση προς την κυβέρνηση του καγκελαρίου Φρίντριχ Μερτς.

Σύμφωνα με το προσωρινό τελικό αποτέλεσμα, η AfD συγκέντρωσε 43,8% των ψήφων, υπερδιπλασιάζοντας το 20,8% που είχε λάβει το 2021. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό που έχει πετύχει μέχρι σήμερα το κόμμα σε εκλογές γερμανικού κρατιδίου.

Σε μεγάλη απόσταση ακολούθησε το Χριστιανοδημοκρατικό Κόμμα (CDU), το οποίο περιορίστηκε στο 17,2%, καταγράφοντας τη χειρότερη επίδοσή του στην ιστορία της Σαξονίας-Άνχαλτ. Η AfD εξέλεξε 39 βουλευτές στο τοπικό Κοινοβούλιο των 83 εδρών, μένοντας μόλις τρεις έδρες μακριά από την απόλυτη πλειοψηφία των 42 εδρών.

Η πολιτική ανατροπή είναι εντυπωσιακή: στις προηγούμενες εκλογές η CDU είχε επικρατήσει με 37,1%, ενώ η AfD βρισκόταν στη δεύτερη θέση. Πέντε χρόνια αργότερα, η μεταξύ τους διαφορά ξεπέρασε τις 26 ποσοστιαίες μονάδες.

Τα υπόλοιπα κόμματα έμειναν σε μονοψήφια ποσοστά. Το SPD έλαβε 9,3%, οι Πράσινοι 8,9%, η Αριστερά 8,6% και η Συμμαχία Σάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) 5,3%. Οι Φιλελεύθεροι του FDP, με 2,6%, δεν κατάφεραν να περάσουν το όριο εισόδου στο τοπικό Κοινοβούλιο.

Παρά τη σαρωτική επικράτησή της, η AfD δεν εξασφάλισε αυτοδυναμία και η συγκρότηση κυβέρνησης παραμένει δύσκολη. Ο επικεφαλής της στο κρατίδιο, Ούλριχ Ζίγκμουντ, δήλωσε ότι το αποτέλεσμα αποτελεί σαφή εντολή διακυβέρνησης και προανήγγειλε επαφές με κόμματα και μεμονωμένους βουλευτές.

Καθοριστικό ρόλο ενδέχεται να διαδραματίσει το BSW, το οποίο διαθέτει πέντε έδρες. Μαζί, AfD και BSW φτάνουν τις 44 έδρες, ωστόσο μέχρι στιγμής δεν έχει συμφωνηθεί κυβερνητική συνεργασία. Εναλλακτικά, για τον αποκλεισμό της AfD θα απαιτούνταν μία εξαιρετικά δύσκολη σύμπραξη όλων των υπόλοιπων κομμάτων που εισήλθαν στο Κοινοβούλιο.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς απέκλεισε τη συνεργασία της CDU με την AfD και παραδέχθηκε ότι το αποτέλεσμα συγκλόνισε το κόμμα του «μέχρι τα θεμέλια». Παράλληλα, ξεκαθάρισε ότι δεν σκοπεύει να παραιτηθεί ή να αλλάξει τη βασική πολιτική κατεύθυνση της κυβέρνησής του.

Γιατί το αποτέλεσμα θεωρείται «πολιτικός σεισμός»

Η επικράτηση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ χαρακτηρίζεται πολιτικός σεισμός όχι μόνο επειδή ήρθε πρώτη, αλλά κυρίως λόγω του μεγέθους της νίκης της. Το κόμμα έφτασε στο 43,8%, υπερδιπλασιάζοντας το ποσοστό του από τις εκλογές του 2021, ενώ η CDU κατέρρευσε από το 37,1% στο 17,2%.

Παράλληλα, η AfD πλησίασε σε απόσταση μόλις τριών εδρών από την αυτοδυναμία. Για πρώτη φορά βρίσκεται τόσο κοντά στο να αναλάβει τη διακυβέρνηση γερμανικού κρατιδίου, παρά την πολιτική απομόνωσης που ακολουθούν απέναντί της τα παραδοσιακά κόμματα.

Το αποτέλεσμα δοκιμάζει πλέον το λεγόμενο «τείχος προστασίας», δηλαδή την άρνηση των υπόλοιπων πολιτικών δυνάμεων να συνεργαστούν με την AfD. Για να σχηματιστεί κυβέρνηση χωρίς αυτήν, ενδέχεται να απαιτηθεί μια δύσκολη σύμπραξη πέντε διαφορετικών κομμάτων.

Η νίκη έχει και ευρύτερη πολιτική σημασία, καθώς ενισχύει τις φιλοδοξίες της AfD σε εθνικό επίπεδο και αυξάνει την πίεση προς τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς. Καταδεικνύει επίσης τη βαθιά δυσαρέσκεια σημαντικού τμήματος των ψηφοφόρων απέναντι στα παραδοσιακά κόμματα, ιδιαίτερα στην ανατολική Γερμανία.

Οι βασικές θέσεις του AfD

Η AfD τοποθετείται στη δεξιά έως την άκρα δεξιά του γερμανικού πολιτικού φάσματος. Σε γενικές γραμμές, οι βασικές θέσεις της είναι οι εξής:

  • Ζητά δραστικό περιορισμό της μετανάστευσης, αυστηρότερους συνοριακούς ελέγχους και περισσότερες απελάσεις όσων δεν έχουν νόμιμο δικαίωμα παραμονής.
  • Υποστηρίζει την πολιτική της «επαναμετανάστευσης», δηλαδή την επιστροφή αλλοδαπών στις χώρες προέλευσής τους υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
  • Αντιτίθεται στην περαιτέρω πολιτική ενοποίηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ζητά επιστροφή περισσότερων αρμοδιοτήτων στα κράτη-μέλη.
  • Τάσσεται κατά της αποστολής γερμανικών όπλων στην Ουκρανία, ζητά άρση των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας και αποκατάσταση των οικονομικών και ενεργειακών σχέσεων με τη Μόσχα.
  • Αμφισβητεί την εφαρμοζόμενη κλιματική πολιτική και ζητά την κατάργηση μέτρων που, κατά την άποψή της, επιβαρύνουν τα νοικοκυριά και τη γερμανική βιομηχανία. Υποστηρίζει επίσης την επιστροφή στην πυρηνική ενέργεια.
  • Προβάλλει παραδοσιακές θέσεις για την οικογένεια και αντιτίθεται σε πολλές από τις πολιτικές που σχετίζονται με το φύλο και τη σεξουαλική ταυτότητα.
  • Δίνει ιδιαίτερο βάρος στην εσωτερική ασφάλεια, στην ενίσχυση της αστυνομίας, στην αυστηροποίηση των ποινών και στην καταπολέμηση της εγκληματικότητας.

Η περιφερειακή οργάνωση της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ έχει χαρακτηριστεί ακροδεξιά εξτρεμιστική από την τοπική υπηρεσία προστασίας του Συντάγματος. Το ίδιο το κόμμα απορρίπτει τον χαρακτηρισμό και υποστηρίζει ότι χρησιμοποιείται πολιτικά για τον αποκλεισμό του.

Η νίκη στη Σαξονία-Άνχαλτ δεν αποτελεί εθνική εκλογική επικράτηση της AfD, αλλά είναι το ισχυρότερο αποτέλεσμα στην ιστορία της και ένα γεγονός που αλλάζει τις πολιτικές ισορροπίες στη Γερμανία. Το επόμενο κρίσιμο ερώτημα είναι εάν το κόμμα θα καταφέρει για πρώτη φορά να αναλάβει τη διακυβέρνηση γερμανικού κρατιδίου.