Τουρκολιβυκό μνημόνιο: Η Ελλάδα στον ΟΗΕ καταγγέλλει ότι αγνοούνται τα Δωδεκάνησα

Η επιστολή, με ημερομηνία 22 Οκτωβρίου 2026, υπογράφεται από τη Μόνιμη Αντιπρόσωπο της Ελλάδας στον ΟΗΕ, πρέσβη Αγλαΐα Μπαλτά, και δημοσιοποιήθηκε στις 4 Νοεμβρίου ως επίσημο έγγραφο της 81ης Συνόδου της Γενικής Συνέλευσης, με αριθμό A/81/455.

Η ελληνική διπλωματική παρέμβαση έρχεται ως απάντηση στην πρόσφατη απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της ανατολικής Λιβύης να εγκρίνει το μνημόνιο θαλάσσιας οριοθέτησης που είχε υπογραφεί με την Τουρκία στις 27 Νοεμβρίου 2019.

Ρητή αναφορά στα Δωδεκάνησα και την Κρήτη

Στο επίκεντρο της ελληνικής επιχειρηματολογίας βρίσκεται η θέση ότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να δικαιολογούν την οριοθέτηση κοινών θαλάσσιων συνόρων, όπως αυτή αποτυπώνεται στο μνημόνιο.

Η Αθήνα επισημαίνει ότι η συγκεκριμένη συμφωνία αγνοεί την ύπαρξη ελληνικών νησιών ανάμεσα στις δύο χώρες, καθώς και τα δικαιώματά τους σε θαλάσσιες ζώνες πέραν των χωρικών υδάτων.

Ειδικότερα, στην επιστολή αναφέρεται ότι το μνημόνιο «παραβλέπει πλήρως την ύπαρξη πολυάριθμων ελληνικών νησιών, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης και των Δωδεκανήσων».

Η αναφορά έχει ιδιαίτερη σημασία για τα Δωδεκάνησα, καθώς η ελληνική πλευρά επαναβεβαιώνει τη θέση της ότι τα νησιά διαθέτουν δικαιώματα σε υφαλοκρηπίδα και Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ), σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας.

Κατά την Αθήνα, η χάραξη θαλάσσιων ορίων που προβλέπει το τουρκολιβυκό μνημόνιο συνιστά αυθαίρετη αναδιαμόρφωση της γεωγραφίας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τα δικαιώματα τρίτων κρατών.

«Άκυρο και ανίσχυρο» το μνημόνιο, σύμφωνα με την Αθήνα

Η ελληνική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η πρόσφατη έγκριση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν μεταβάλλει τον νομικό του χαρακτήρα ούτε μπορεί να του προσδώσει ισχύ έναντι της Ελλάδας.

Σύμφωνα με την επιστολή, το μνημόνιο είναι αντίθετο προς το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας και χαρακτηρίζεται από την ελληνική πλευρά ως παράνομο, άκυρο και ανίσχυρο, χωρίς έννομες συνέπειες.

Η Αθήνα απορρίπτει επίσης οποιαδήποτε ενέργεια επιχειρείται με βάση τις συντεταγμένες της συμφωνίας του 2019, στον βαθμό που παραβιάζονται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Η καταχώριση της επιστολής ως επίσημου εγγράφου του ΟΗΕ αποτελεί καταγραφή της ελληνικής διπλωματικής θέσης και όχι απόφαση του Οργανισμού επί της νομιμότητας του μνημονίου.

Αντίδραση και για τις έρευνες υδρογονανθράκων

Η ελληνική επιστολή δεν περιορίζεται στη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης του 2019, αλλά αναφέρεται και στο μεταγενέστερο τουρκολιβυκό μνημόνιο συνεργασίας στον τομέα των υδρογονανθράκων, που υπογράφηκε στις 3 Οκτωβρίου 2022.

Η Ελλάδα εκφράζει εκ νέου την αντίθεσή της σε ενέργειες που βασίζονται στη θαλάσσια οριοθέτηση του 2019, επισημαίνοντας ότι ενδεχόμενες δραστηριότητες οι οποίες παραβιάζουν τα κυριαρχικά της δικαιώματα ή τη δικαιοδοσία της συνιστούν παραβίαση του διεθνούς δικαίου.

Παράλληλα, αμφισβητεί τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που έχει προβάλει η Λιβύη με ρηματική διακοίνωση του Μαΐου 2025, χαρακτηρίζοντάς τες ατεκμηρίωτες και νομικά αβάσιμες.

Επιμένει στην ειρηνική επίλυση των διαφορών

Παρά τον αυστηρό τόνο της επιστολής, η Αθήνα επαναβεβαιώνει την προσήλωσή της στην ειρηνική επίλυση των ζητημάτων θαλάσσιας οριοθέτησης με τις γειτονικές χώρες, στη βάση του διεθνούς δικαίου.

Ως παραδείγματα αυτής της προσέγγισης επικαλείται τις συμφωνίες θαλάσσιας οριοθέτησης που έχει συνάψει με την Ιταλία και την Αίγυπτο.

Με τη νέα διπλωματική παρέμβαση, η Ελλάδα διατηρεί επισήμως καταγεγραμμένες στον ΟΗΕ τις αντιρρήσεις της απέναντι στο τουρκολιβυκό μνημόνιο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στα θαλάσσια δικαιώματα της Κρήτης και των Δωδεκανήσων.