3.500 ανθρώπινες ζωές χάθηκαν το 2014 και περίπου 1.600 μέχρι σήμερα για το 2015 στη Μεσόγειο[1]. Λαμπεντούζα, Μάλτα, Τατζούρα, Φαρμακονήσι, Ρόδος και ο κατάλογος συνεχίζεται μακρύς.
Μόνο μεταξύ τουρκικών παραλιών και ελληνικών νησιών έχουν πνιγεί τα τελευταία χρόνια κάπου 2000 άνθρωποι. Εκτιμάται ότι αν δεν υπάρξουν σημαντικές πρωτοβουλίες, υπάρχει κίνδυνος να χαθούν πάνω από 30.000 ζωές στη Μεσόγειο.
Οι αριθμοί αυτοί είναι αρκετοί για να αφυπνίσουν κάθε συνείδηση και φυσικά δεν προσφέρονται για καμιά είδους εκμετάλλευση. Οι κραυγές αγωνίας πολλές και από όλες τις γωνιές του πλανήτη. Οι διεθνείς οργανισμοί, οι εθελοντικές οργανώσεις και οι πολίτες με στοιχειώδη αισθήματα ζητούν να σταματήσει αυτή η ντροπή για την ανθρωπότητα.
Οι διαστάσεις του προβλήματος δείχνουν όμως και το μέτρο με το οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί. Η ΕΕ και τα κράτη μέλη πρέπει να ανταπεξέλθουν στις προκλήσεις και να διασφαλίσουν ότι καμιά ανθρώπινη ψυχή δε θα χαθεί στη Μεσόγειο από ανθρώπους που αναζητούν ασφάλεια και βρίσκουν το θάνατο. Είναι όμως και ανάγκη να αναζητηθούν οι πραγματικές αιτίες της μαζικής αυτής φυγής που δεν είναι άλλες από τα γεωπολιτικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων. Οι ανεπτυγμένες λοιπόν χώρες και οι ισχυροί της γης δεν είναι άμοιροι ευθυνών.
Τα τελευταία 2 χρόνια έχει αλλάξει η σύνθεση αυτών που επιδιώκουν να εισέλθουν στην ΕΕ με την μεγαλύτερη πλειοψηφία να είναι πρόσφυγες από εμπόλεμες περιοχές.
Η ΕΕ και τα κράτη μέλη λοιπόν θα πρέπει:
- να οργανώσουν επιχειρήσεις διάσωσης ώστε να μην κινδυνεύουν άνθρωποι στην Μεσόγειο
- να δημιουργήσουν νόμιμες οδούς εισόδου στην ΕΕ για τους πρόσφυγες κι όσους χρειάζονται προστασία γιατί απειλείται η ζωή τους
- να ενισχύσουν μέσω προγραμμάτων αναπτυξιακής και οικονομικής βοήθειας τις δυνατότητες παραμονής στην περιοχή τους τόσο για όσους βρίσκονται σε διάσπαρτα κέντρα προσφύγων όσο και για όσους ζουν και περιοχές που καταρρέουν
- να επικεντρώσουν στην επίλυση των συγκρούσεων, εμφυλίων και κρίσεων που έχουν γενικευτεί στην ευρύτερη περιοχή και οδηγούν στο μεγαλύτερο κύμα υποχρεωτικής μετακίνησης πληθυσμών στα επίπεδα του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Περισσότερη έμφαση πρέπει να δοθεί στις μεγάλες οικολογικές και κοινωνικές καταστροφές που συντελούνται αλλά και στις αυξανόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, όπως επισημαίνει και ο ΟΗΕ.
- Να βοηθηθούν οι χώρες που δέχονται τις μεταναστευτικές πιέσεις να ανταποκριθούν στο ανθρωπιστικό τους καθήκον, να μοιραστούν δίκαια οι ευθύνες ανάμεσα στα κράτη μέλη και να υιοθετηθούν απλούστερες διαδικασίες για αίτηση ασύλου, όπως άλλωστε έχει ζητήσει το ευρωπαϊκό κοινοβούλιο.
Η ελληνική κυβέρνηση από την άλλη πλευρά θα πρέπει να συνεργαστεί με τις ευρωπαϊκές αρχές και με τους διεθνείς οργανισμούς ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Αλλά και οι τοπικοί φορείς και πολίτες να αρθούν στο ύψος των περιστάσεων.
Η ιδέα για δημιουργία Δομών Πρώτης Υποδοχής μεταναστών και προσφύγων στη περιοχή μας που πολεμήθηκε τόσο πολύ φαντάζει τώρα πλέον μια ρεαλιστική απάντηση για την ανθρωπιστική αντιμετώπιση του θέματος. Χρειάζονται επομένως πρωτοβουλίες και από τις τοπικές αρχές για την ίδρυση και λειτουργία τέτοιων δομών στα νησιά που δέχονται τα κύματα των ταλαιπωρημένων προσφύγων και οικονομικών μεταναστών.
Η πολιτική ηγεσία του Υπουργείου Μεταναστευτικής Πολιτικής πρέπει να υλοποιήσει τις υποχρεώσεις που έχει αναλάβει η χώρα για τη δημιουργία και κατάλληλη στελέχωση των Δομών Πρώτης Υποδοχής όσο και για την ενίσχυση της Υπηρεσίας Ασύλου, σε κεντρικό επίπεδο και στην περιφέρεια, προκειμένου να λειτουργήσουν γρήγορα και επαρκώς και να αναληφθούν πλήρως οι υποχρεώσεις που απορρέουν για τη χώρα μας από το δίκαιο για το άσυλο και τους πρόσφυγες αλλά και από την ανάγκη ανθρωπιστικής αντιμετώπισης των προσφύγων και μεταναστών. Ανάμεσα στα άλλα χρειάζεται και αλλαγή προτεραιοτήτων στην διάθεση των πόρων που διατίθενται στη χώρας μας με έμφαση στην λειτουργία των δομών και υπηρεσιών υποδοχής, προσωρινής διαμονής και κοινωνικής ένταξης, αποτρέποντας οποιαδήποτε φαινόμενα διασπάθισης χρημάτων και ελέγχου από κυκλώματα μέσω της διαφάνειας και δημοσιότητας των διαφόρων χρηματοδοτήσεων.
Και επειδή το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη χώρα μας, είναι ευρωπαϊκό, η κυβέρνηση να αναλάβει πρωτοβουλίες προκειμένου να αντιμετωπιστούν, στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης, οι μεταναστευτικές και προσφυγικές ροές προς την Ευρώπη ώστε να υπάρξει αναλογικός καταμερισμός των προσφύγων σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Όμως μέσα σε ένα κλίμα καλλιέργειας φόβου για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες και εν τέλει εχθρότητας εναντίον τους κινδυνεύει να χαθεί η ουσία και να ενισχυθούν τα φοβικά αντιμεταναστευτικά σύνδρομα των κατοίκων. Το πρόβλημα είναι υπαρκτό και η κατάσταση θα επιδεινώνεται αν δεν υπάρξουν συντονισμένες ενέργειες. Ο κάθε φορέας θα πρέπει να αναλάβει το μερίδιο ευθύνης που του αναλογεί. Η Περιφερειακή Αρχή αναλαμβάνοντας το δικό της μερίδιο, να συμβάλλει και να συνδράμει τη συνδρομή των υγειονομικών υπηρεσιών ώστε να εξασφαλιστούν οι αναγκαίες συνθήκες για όλες οι απαραίτητες ιατρικές εξετάσεις και για να τηρούνται όλοι οι κανόνες υγιεινής και ασφάλειας, να παρέχονται συνθήκες ασφάλειας στους πιο ευάλωτους ανθρώπους, να γίνεται διαχωρισμός σε πρόσφυγες και μετανάστες και ανάλογη διαχείριση αυτών των πληθυσμών.
Δυστυχώς τις τελευταίες μέρες γίναμε μάρτυρες διαφορών εικασιών και αλληλοσυγκρουόμενων δηλώσεων. Ο Περιφερειάρχης Ν. Αιγαίου Γιώργος Χατζημάρκου μίλησε για «υγειονομική βόμβα», την οποία φέρουν αλλοδαποί με μεταδιδόμενα νοσήματα επικαλούμενος στοιχεία που ποτέ δε δημοσιοποίησε. Επικαλέστηκε έλεγχο της Διεύθυνσης Υγείας σε αλλοδαπές ιερόδουλες, σε μια περιοχή της Ρόδου και είπε «30%, νομίζω, είναι» όσες βρέθηκε πως ήταν φορείς του AIDS… Στο σύνολο πόσων ελεγχθέντων δεν μας είπε.
Σε άλλο δημοσίευμα ηλεκτρονικού Μέσου το 30% που επικαλέστηκε ο Περιφερειάρχης γίνεται 50%. Σύμφωνα με αυτό, «από τις δυο αλλοδαπές γυναίκες που εξετάστηκαν η μία είναι φορέας του AIDS…». Επιπρόσθετα, μιλώντας ο ίδιος το μεσημέρι του Σαββάτου σε αθηναϊκό ραδιοσταθμό είπε, μεταξύ άλλων, πως του είναι άγνωστο το ποσοστό των οροθετικών ιεροδούλων, καθ’ όσον δεν έχουν θεσμοθετηθεί συστηματικές ιατρικές εξετάσεις. Ζήτησε πάντως από όλους μας «να μην κρυβόμαστε πίσω από το δάχτυλό μας» και να αποδεχθούμε ότι η «υγειονομική βόμβα» είναι εδώ και απειλεί την υγεία των κατοίκων του Νοτίου Αιγαίου. Τελικά ποια είναι η αλήθεια;
Η διασφάλιση της υγείας των νησιωτικών πληθυσμών αλλά και των εισερχομένων προσφύγων και μεταναστών θα προέλθει από σωστή οργάνωση των ιατρικών και υγειονομικών υπηρεσιών και για τους ντόπιους και για τους εισερχόμενους πρόσφυγες και μετανάστες και όχι με αναπόδεικτες φοβίες που δεν δικαιολογούνται από τα διαθέσιμα στοιχεία. Φυσικά θεωρούμε αναγκαίο να γίνονται οι κατάλληλοι εμβολιασμοί και ιατρικές εξετάσεις με σεβασμό στον όρκο του Ιπποκράτη και στο ιατρικό κώδικα δεοντολογίας.
Η ΝΗΣΙΩΤΙΚΗ ΑΝΑΤΡΟΠΗ αντιμετωπίζοντας το θέμα με τη σοβαρότητα που του αναλογεί, θέτοντας σε προτεραιότητα και την ανθρωπιστική του διάσταση, προτείνει να συζητηθεί σε όλη του τη διάσταση και με το χρόνο που θα χρειαστεί, ως θέμα «εκτός ημερήσιας διάταξης», στο προγραμματισμένο Περιφερειακό Συμβούλιο που θα πραγματοποιηθεί στη Σίφνο το Σάββατο 25 Απριλίου.
