Νέα τροπολογία στον Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Αλλαγές σε συμβάσεις, Δημοτική Αστυνομία και Τεχνικά Συμβούλια

Το άρθρο 3 της τροπολογίας τροποποιεί συγκεκριμένα τα άρθρα 138, 358 και 610 του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, επιχειρώντας αφενός να αποσαφηνίσει το θεσμικό πλαίσιο που αφορά τις δημόσιες συμβάσεις των ΟΤΑ και αφετέρου να διορθώσει διατυπώσεις και πρακτικά ζητήματα που προέκυψαν μετά την έναρξη ισχύος του νέου Κώδικα.

Αρμοδιότητες Δημοτικής και Περιφερειακής Επιτροπής στις δημόσιες συμβάσεις

Η πρώτη αλλαγή αφορά το άρθρο 138 του Κώδικα και ειδικότερα τις αρμοδιότητες των Δημοτικών και Περιφερειακών Επιτροπών σε θέματα συμβάσεων έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών.

Με τη νέα διατύπωση αποσαφηνίζεται ότι οι Επιτροπές:

• αποφασίζουν για την κατάρτιση των όρων, τη σύνταξη των διακηρύξεων, τη διεξαγωγή και την κατακύρωση δημοπρασιών και διαγωνισμών,
• συγκροτούν τις ειδικές επιτροπές διεξαγωγής και αξιολόγησης διαγωνισμών,
• ασκούν τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής κατά το προσυμβατικό στάδιο, σύμφωνα με τον ν. 4412/2016,
• ασκούν τις αρμοδιότητες της αναθέτουσας αρχής κατά την εκτέλεση συμβάσεων προμηθειών και γενικών υπηρεσιών,
• ασκούν τις αρμοδιότητες της προϊσταμένης αρχής κατά την εκτέλεση συμβάσεων έργων, μελετών και τεχνικών ή συναφών επιστημονικών υπηρεσιών,
• έχουν αντίστοιχες αρμοδιότητες και στις συμβάσεις που υλοποιούνται μέσω Συμπράξεων Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα του ν. 3389/2005,
• αποφασίζουν για τη σύναψη χρηματοδοτικών μισθώσεων – leasing – για μηχανολογικό εξοπλισμό και οχήματα των Δήμων και των Περιφερειών.

Ιδιαίτερη σημασία έχει η αλλαγή που αφορά τις προγραμματικές συμβάσεις. Η προηγούμενη παραπομπή αποκλειστικά στο άρθρο 646 αντικαθίσταται από ευρύτερη αναφορά στο Κεφάλαιο Η΄ του Μέρους ΣΤ΄ του Βιβλίου Τέταρτου του Κώδικα.

Έτσι, οι Δημοτικές και Περιφερειακές Επιτροπές προβλέπεται ρητά ότι αποφασίζουν για τη σύναψη των προγραμματικών συμβάσεων που εντάσσονται στο σύνολο του σχετικού κεφαλαίου του νέου Κώδικα.

Η αλλαγή έχει κυρίως χαρακτήρα θεσμικής και νομοτεχνικής αποσαφήνισης, ώστε να μην δημιουργούνται ερμηνευτικά ζητήματα ως προς το εύρος της αρμοδιότητας των Επιτροπών.

Δημοτική Αστυνομία: Απείθεια η άρνηση συνεργασίας σε έλεγχο

Η δεύτερη παρέμβαση αφορά το άρθρο 358 και τον τρόπο άσκησης των αρμοδιοτήτων της Δημοτικής Αστυνομίας.

Διορθώνεται ειδικότερα η παραπομπή του Κώδικα στον Ποινικό Κώδικα, καθώς οι λέξεις «περί σύντμησης της προθεσμίας» αντικαθίστανται από τη σωστή διατύπωση «περί απείθειας».

Σύμφωνα με τη νέα διάταξη, κάθε πρόσωπο που ελέγχεται από το προσωπικό της Δημοτικής Αστυνομίας έχει υποχρέωση:

• να παρέχει τα γραπτά ή προφορικά στοιχεία που του ζητούνται,
• να παρέχει την απαιτούμενη συνδρομή στους δημοτικούς αστυνομικούς,
• να επιτρέπει την είσοδο στους χώρους όπου πραγματοποιείται ο έλεγχος.

Σε περίπτωση άρνησης, ο ελεγχόμενος μπορεί να υπέχει ευθύνη για το αδίκημα της απείθειας, κατά το άρθρο 169 του Ποινικού Κώδικα.

Η τροπολογία επομένως διορθώνει μια εσφαλμένη παραπομπή του νέου Κώδικα και καθιστά σαφέστερο το νομικό πλαίσιο μέσα στο οποίο διεξάγονται οι έλεγχοι της Δημοτικής Αστυνομίας.

Αλλαγές στη συγκρότηση των Τεχνικών Συμβουλίων

Σημαντικές είναι και οι παρεμβάσεις στο άρθρο 610 του Κώδικα, που αφορά τη συγκρότηση των Τεχνικών Συμβουλίων στην έδρα κάθε Περιφέρειας.

Το Τεχνικό Συμβούλιο εξακολουθεί να συγκροτείται με απόφαση του Περιφερειάρχη, ωστόσο διευρύνονται οι δυνατότητες στελέχωσής του προκειμένου να αντιμετωπιστούν περιπτώσεις έλλειψης υπαλλήλων συγκεκριμένων βαθμών.

Για τους δύο τεχνικούς υπαλλήλους της Περιφέρειας προβλέπεται ότι καταρχήν πρέπει να είναι υπάλληλοι Πανεπιστημιακής Εκπαίδευσης, βαθμού Α΄ ή Β΄, οι οποίοι υπηρετούν στις Διευθύνσεις Τεχνικών Έργων ή σε υπηρεσίες με συναφές αντικείμενο.

Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν, μπορούν να συμμετέχουν υπάλληλοι Τεχνολογικής Εκπαίδευσης. Επιπλέον, αν δεν υπάρχουν υπάλληλοι βαθμού Β΄, καθίσταται δυνατή και η συμμετοχή υπαλλήλων βαθμού Γ΄, αρχικά κατηγορίας ΠΕ και, ελλείψει αυτών, κατηγορίας ΤΕ.

Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται και για τον τεχνικό υπάλληλο που προέρχεται από τον Δήμο της έδρας του νομού στον οποίο λειτουργεί το Τεχνικό Συμβούλιο.

Η αλλαγή αυτή διευκολύνει πρακτικά τη συγκρότηση των Συμβουλίων σε Περιφέρειες και Δήμους όπου η έλλειψη προσωπικού ή η περιορισμένη διαθεσιμότητα υπαλλήλων συγκεκριμένου βαθμού θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα στη νόμιμη λειτουργία τους.

Αλλαγές και στον εκπρόσωπο του ΤΕΕ

Η τροπολογία μεταβάλλει επίσης τις προϋποθέσεις συμμετοχής του εκπροσώπου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας.

Στο Τεχνικό Συμβούλιο συμμετέχει ένας εκπρόσωπος του ΤΕΕ, με τον αναπληρωτή του, οι οποίοι πρέπει να είναι εγκατεστημένοι στην οικεία Περιφέρεια και να μη στελεχώνουν εργοληπτικές επιχειρήσεις κατασκευής δημοσίων έργων.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται σαφέστερος διαχωρισμός μεταξύ του θεσμικού ρόλου του ΤΕΕ στο Τεχνικό Συμβούλιο και της επαγγελματικής δραστηριότητας που συνδέεται άμεσα με την εκτέλεση δημοσίων έργων.

Στη σύνθεση του Συμβουλίου εξακολουθούν επίσης να συμμετέχουν:

• νομικός της Περιφέρειας ή, ελλείψει αυτού, υπάλληλος με πτυχίο Νομικής,
• εκπρόσωπος Δήμου που ορίζεται από την Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας,
• εκπρόσωπος των πανελλήνιων εργοληπτικών οργανώσεων.

Όταν εξετάζονται θέματα μελετών συμμετέχει με δικαίωμα ψήφου και ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Περιβάλλοντος και Χωρικού Σχεδιασμού της Περιφέρειας.

Αντίστοιχα, όταν εξετάζονται ζητήματα χορήγησης ή αναθεώρησης εμπειροτεχνικών εργοληπτικών βεβαιώσεων, συμμετέχει και εκπρόσωπος του κλάδου των Εμπειροτεχνών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων.

Αναδρομική ισχύς από τις 29 Ιουνίου 2026

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόβλεψη της τροπολογίας ότι οι αλλαγές που αφορούν:

τις αρμοδιότητες των Δημοτικών και Περιφερειακών Επιτροπών και τη συγκρότηση των Τεχνικών Συμβουλίων τίθενται σε ισχύ από τις 29 Ιουνίου 2026. Πρόκειται δηλαδή για ρυθμίσεις με αναδρομική έναρξη ισχύος, η οποία συμπίπτει ουσιαστικά με την πρώτη περίοδο εφαρμογής του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αντίθετα, η διάταξη για τη Δημοτική Αστυνομία δεν περιλαμβάνεται στη συγκεκριμένη αναδρομικότητα των παραγράφων 1 και 3.

Διορθώσεις λίγους μήνες μετά τον νέο Κώδικα

Η νέα τροπολογία του Υπουργείου Εσωτερικών δείχνει ότι λίγους μήνες μετά τη θέσπιση του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης εξακολουθούν να απαιτούνται νομοτεχνικές διορθώσεις και λειτουργικές προσαρμογές σε κρίσιμα σημεία εφαρμογής του.

Οι σημαντικότερες παρεμβάσεις αφορούν τον σαφή προσδιορισμό του αποφασιστικού ρόλου των Δημοτικών και Περιφερειακών Επιτροπών στις δημόσιες και προγραμματικές συμβάσεις, τη δυνατότητα αποτελεσματικότερης στελέχωσης των Τεχνικών Συμβουλίων και την ορθή ποινική παραπομπή στην περίπτωση παρεμπόδισης ελέγχου της Δημοτικής Αστυνομίας.

Για Δήμους και Περιφέρειες, οι αλλαγές έχουν άμεση πρακτική σημασία, καθώς αφορούν διαδικασίες που βρίσκονται στον πυρήνα της καθημερινής διοικητικής λειτουργίας των ΟΤΑ: τις δημόσιες συμβάσεις, την εκτέλεση έργων, τη λειτουργία των τεχνικών οργάνων και την άσκηση ελεγκτικών αρμοδιοτήτων.

Δείτε εδώ την τροπολογία