Σήμερα Παρασκευή 7-11-2025, από τις ~16:20 έως τις ~18:45, μεγάλο μέρος της Λέρου βρέθηκε χωρίς ηλεκτροδότηση. Στην αρχή έμεινε στο σκοτάδι ολόκληρο το νησί, ενώ στη συνέχεια η παροχή αποκαταστάθηκε τμηματικά, αφήνοντας πολλές περιοχές ακόμη χωρίς ρεύμα.
Σύμφωνα με πληροφορίες, αντίστοιχη διακοπή σημειώθηκε και στους γειτονικούς Λειψούς.
Η αιτία της νέας βλάβης δεν έχει ακόμη γίνει επίσημα γνωστή, ωστόσο το συμβάν έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα Δωδεκάνησα εδώ και χρόνια με το δίκτυο ηλεκτροδότησης.
Ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται και κανείς δεν δίνει λύση
Η Λέρος έχει βιώσει αλλεπάλληλες βλάβες το τελευταίο χρονικό διάστημα, πολλές εκ των οποίων άφησαν ολόκληρες περιοχές χωρίς ρεύμα για ώρες. Παρόμοια περιστατικά σημειώνονται συχνά και σε άλλα νησιά, από την Πάτμο και τους Λειψούς μέχρι την Κω, χωρίς να υπάρχει -εκ του αποτελέσματος- ουσιαστική βελτίωση στις υποδομές.
Χαρακτηριστικό είναι ότι ο Δήμαρχος Λέρου, κ. Τιμόθεος Κωττάκης, σε προηγούμενες σοβαρές διακοπές είχε δηλώσει πως θα προσφύγει στη Δικαιοσύνη κατά του ΔΕΔΔΗΕ λόγω των συνεχών βλαβών και της ταλαιπωρίας των κατοίκων. Η δήλωση αυτή είχε προκαλέσει τότε αίσθηση, καθώς αποτύπωνε την κόπωση ενός ολόκληρου νησιού απέναντι σε ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζεται πλέον ως… «κανονικότητα».
Για υπογειοποίηση του δικτύου ούτε λόγος
Παρά το γεγονός ότι κάθε χρόνο τα νησιά δοκιμάζονται από πτώσεις τάσης, κακοκαιρίες, κεραυνούς, υγρασία και παλαιωμένες εναέριες γραμμές, η συζήτηση για υπογειοποίηση του δικτύου παραμένει ανύπαρκτη. Κι όμως, πρόκειται για τη μοναδική πραγματική λύση που μπορεί να μειώσει δραστικά τις βλάβες, να θωρακίσει την ηλεκτροδότηση και να προστατεύσει τα νησιά από τις ίδιες επαναλαμβανόμενες καταστάσεις.
Σε πολλές περιοχές της Ελλάδας (και ειδικά στην ηπειρωτική χώρα) η υπογειοποίηση προχωρά σταδιακά ως μέτρο προστασίας του δικτύου από καιρικά φαινόμενα. Στα νησιά, όμως, όπου οι ανάγκες είναι μεγαλύτερες και οι συνθήκες δυσκολότερες, παραμένει «πολυτέλεια» που κανείς δεν συζητά σοβαρά. Κι έτσι, κάθε φορά που φυσάει, που πέφτει ένας κεραυνός, ή που ένα δέντρο ακουμπά γραμμή, οι κάτοικοι βρίσκονται αντιμέτωποι με τα ίδια προβλήματα. Αν το κράτος θέλει να μιλά για σύγχρονη νησιωτική πολιτική, η υπογειοποίηση πρέπει να γίνει στρατηγικός στόχος και όχι «όνειρο θερινής νυκτός».
Η Νησιωτικότητα που έχει μείνει στα χαρτιά
Στα ακριτικά νησιά στα οποία ζούμε, μια διακοπή ρεύματος δεν είναι «μικρή ταλαιπωρία». Παραλύουν επιχειρήσεις, υπηρεσίες, ιατρικός εξοπλισμός, ολόκληρη η καθημερινότητα.
Και όμως, η αντιμετώπιση παραμένει εδώ και χρόνια η ίδια: γενικές ανακοινώσεις περί «βλάβης στο δίκτυο» και μια υπόσχεση ταχείας αποκατάστασης, χωρίς καμία δέσμευση αναβάθμισης, συντήρησης ή πραγματικής θωράκισης του συστήματος στα νησιά.
Η νησιωτικότητα δεν είναι μια θεωρητική έννοια. Είναι συνταγματικά κατοχυρωμένη υποχρέωση του κράτους να εξασφαλίζει ισότιμη πρόσβαση σε υπηρεσίες και υποδομές. Όταν τα νησιά μένουν χωρίς ρεύμα με την πρώτη κακοκαιρία, το κράτος και οι αρμόδιοι φορείς παραβιάζουν ευθέως το πνεύμα (και συχνά το γράμμα) αυτής της υποχρέωσης.
Σε περιοχές όπου το κόστος ζωής είναι ήδη υψηλότερο, όπου οι μετακινήσεις είναι περιορισμένες και οι ανάγκες διαφορετικές, η ηλεκτροδότηση είναι βασική προϋπόθεση επιβίωσης.
Οι κάτοικοι πληρώνουν κανονικά, όμως δεν εισπράττουν «κανονική» υπηρεσία
Οι κάτοικοι της Λέρου, όπως και όλων των νησιών, πληρώνουν κανονικά:
- λογαριασμούς,
- χρεώσεις δικτύου,
- ΥΚΩ,
- πάγια,
- ΦΠΑ.
Πληρώνουν για μια υπηρεσία ρεύματος που θεωρητικά πρέπει να είναι αξιόπιστη, ασφαλής και συνεχής. Όμως αυτό που παραλαμβάνουν δεν είναι ισότιμη υπηρεσία, αλλά μια «υποβαθμισμένη έκδοση» της ηλεκτροδότησης της ηπειρωτικής χώρας.
Όταν οι συνδρομητές πληρώνουν χωρίς εξαιρέσεις, τότε και ο πάροχος/διαχειριστής έχει υποχρέωση να παρέχει υπηρεσία χωρίς εξαιρέσεις.
Οι συνεχείς υπερβολικές διακοπές συνιστούν (και αυτό είναι νομικά τεκμηριωμένο) αθέτηση υποχρέωσης παροχής υπηρεσίας κοινής ωφέλειας.
Νομικές ευθύνες: τι σημαίνει και τι μπορεί να γίνει
Με βάση το ισχύον πλαίσιο:
- ο ΔΕΔΔΗΕ είναι υπεύθυνος για τη συντήρηση, λειτουργία και ασφάλεια του δικτύου,
- το κράτος οφείλει να διασφαλίζει την ενεργειακή επάρκεια στα νησιά,
- οι πολίτες μπορούν να αιτηθούν αποζημιώσεις σε περιπτώσεις ζημιών ή αποδεδειγμένης αμέλειας,
- οι Δήμοι μπορούν να κινηθούν νομικά σε περιπτώσεις συστηματικής υποβάθμισης υπηρεσίας.
Όταν οι βλάβες είναι συνεχείς, εκτεταμένες και πανομοιότυπες, μπορεί να τεθεί ζήτημα πλημμελούς συντήρησης ή μη επαρκούς σχεδιασμού, κάτι που ανοίγει δρόμους για περαιτέρω νομικές ενέργειες από πολίτες, επαγγελματίες και τοπική αυτοδιοίκηση.
Και το κυριότερο: η έλλειψη διαφάνειας ως προς τις πραγματικές αιτίες, τις ακριβείς τοποθεσίες βλαβών και τα μέτρα που λαμβάνονται, δεν «συγχωρείται» θεσμικά.
Η καυστική πραγματικότητα
Αν τα ίδια περιστατικά συνέβαιναν σε μεγάλα αστικά κέντρα, οι αντιδράσεις θα ήταν εκρηκτικές. Στα ακριτικά νησιά, όμως, φαίνεται πως το σκοτάδι είναι απλώς «ένα ακόμη επεισόδιο» σε μια σειρά που παίζεται χρόνια, χωρίς νέο σενάριο και χωρίς καμία πρόθεση να πέσουν τίτλοι τέλους.
Η πολιτεία και ο ΔΕΔΔΗΕ συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τις βλάβες σαν να ζουν οι νησιώτες σε κάποια «ζώνη ανοχής», όπου η υπομονή θεωρείται δεδομένη. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι η συνταγματικά κατοχυρωμένη νησιωτικότητα δεν επιτρέπει λιγότερη ασφάλεια, λιγότερη διαφάνεια και λιγότερο αξιόπιστο δίκτυο.
Το σημερινό περιστατικό ήταν απλώς το αποκορύφωμα
Και μέχρι να δοθούν ξεκάθαρες απαντήσεις για τα αίτια των συχνών βλαβών στο δίκτυο ηλεκτροδότησης, το μόνο σταθερό στοιχείο είναι ότι οι κάτοικοι της Λέρου και των γύρω νησιών θα συνεχίσουν να ζουν με την αγωνία της… επόμενης φοράς.
Με την αγωνία ότι, για ακόμη μία φορά, θα πληρώσουν κανονικά, αλλά θα παραλάβουν -όπως συμβαίνει εδώ και χρόνια- μια υπηρεσία καθόλου κανονική.
