Η κυβέρνηση θέτει σε κίνηση μια δέσμη θεσμικών πρωτοβουλιών, επιδιώκοντας ευρύτερες συναινέσεις με τα κόμματα της αντιπολίτευσης σε δύο βασικά πεδία: την επέκταση της επιστολικής ψήφου για τους Έλληνες του εξωτερικού στις εθνικές εκλογές του 2027 και τη διαδικασία συνταγματικής αναθεώρησης.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να αναφερθεί αναλυτικά στις κυβερνητικές προθέσεις τη Δευτέρα 2 Φεβρουαρίου, τόσο με δημόσιες τοποθετήσεις όσο και σε συνέντευξή του στον τηλεοπτικό σταθμό ΣΚΑΪ.
Για την επιστολική ψήφο και τους απόδημους
Σε ό,τι αφορά την επιστολική ψήφο, η κυβερνητική πρόταση προβλέπει τη δυνατότητα συμμετοχής των αποδήμων Ελλήνων στις εθνικές εκλογές χωρίς φυσική παρουσία σε εκλογικό τμήμα, καθώς και τη δημιουργία ειδικής εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού.
Το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση έως τις 16 Φεβρουαρίου, ενώ στις 5 Φεβρουαρίου έχει προγραμματιστεί νέα συνεδρίαση της διακομματικής επιτροπής που εξετάζει το ζήτημα. Για την υιοθέτηση του μέτρου απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία 200 βουλευτών, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη στήριξη μέρους της αντιπολίτευσης, προκειμένου η ρύθμιση να εφαρμοστεί από τις εκλογές του 2027, ειδάλλως θα εφαρμοστεί από τις μεθεπόμενες.
Σύμφωνα με κυβερνητικές θέσεις, το μέτρο αποσκοπεί στη διευκόλυνση των ψηφοφόρων που ζουν στο εξωτερικό, ιδίως σε περιπτώσεις όπου δεν είναι εφικτή η σύσταση εκλογικών τμημάτων, καθώς για τη λειτουργία τους απαιτούνται τουλάχιστον 40 εγγεγραμμένοι εκλογείς, προκειμένου να διασφαλίζεται η μυστικότητα της ψήφου.
Ο «σκελετός» της κυβερνητική πρότασης
Παράλληλα, η κυβέρνηση επισπεύδει την έναρξη του διαλόγου για τη συνταγματική αναθεώρηση, θέτοντας στο τραπέζι σειρά άρθρων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- το άρθρο 16 που αφορά την ίδρυση ιδιωτικών πανεπιστημίων
- το άρθρο 24 για την προστασία του περιβάλλοντος
- το άρθρο 30 για τον τρόπο εκλογής και τις θητείες του Προέδρου της Δημοκρατίας
- το άρθρο 86 για την ποινική ευθύνη υπουργών
- το άρθρο 90 για την επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης.
Στις υπό εξέταση αλλαγές εντάσσεται και η συνταγματική κατοχύρωση της αξιολόγησης στον δημόσιο τομέα, σε σύνδεση με το καθεστώς μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων, με στόχο –όπως έχει αναφερθεί από κυβερνητικά στελέχη– τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της δημόσιας διοίκησης, χωρίς να θίγονται θεμελιώδεις εγγυήσεις προστασίας των εργαζομένων.
Στο πλαίσιο των θεσμικών παρεμβάσεων περιλαμβάνονται επίσης αλλαγές στον εκλογικό νόμο, με την επαναφορά των εδρών Επικρατείας στις 12 και τη διατήρηση του ορίου εισόδου στη Βουλή στο 3%.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης έχει στο παρελθόν εκφράσει τη θέση ότι ο θεσμικός ρόλος του Προέδρου της Δημοκρατίας θα μπορούσε να ενισχυθεί με μία και μοναδική εξαετή θητεία, ώστε να αποφεύγεται η συχνή αναζωπύρωση πολιτικών αντιπαραθέσεων γύρω από την ανανέωση της θητείας.
Όσα δήλωσε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος
Αντίστοιχες αναφορές έχει κάνει και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, σημειώνοντας ότι στη διαδικασία της συνταγματικής αναθεώρησης θα κριθεί η διάθεση των κομμάτων να στηρίξουν αλλαγές όπως η ίδρυση μη κρατικών πανεπιστημίων, η τροποποίηση του πλαισίου για την ευθύνη υπουργών, αλλά και η αντιμετώπιση του φαινομένου της πλειοδοσίας ανεφάρμοστων προεκλογικών προγραμμάτων, ακόμη και μέσω υποχρεωτικής κοστολόγησής τους.
Η διαδικασία της αναθεώρησης και η ανάγκη συναινέσεων
Το άρθρο που προβλέπει την διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος είναι το Άρθρο 110.
Η διαδικασία γίνεται από δύο «Βουλές». Η πρώτη, η «προτείνουσα» Βουλή, είναι αυτή που ψηφίζει τα προς αναθεώρηση άρθρα. Η δεύτερη, η «αναθεωρητική», προσδίδει το περιεχόμενο στα άρθρα που αποφάσισε η πρώτη.
Τα άρθρα που θα συγκεντρώσουν πλειοψηφία τουλάχιστον 180 βουλευτών στην πρώτη μπορούν να αναθεωρηθούν από την επόμενη Βουλή με 151 ψήφους, ενώ όσα εγκριθούν με πλειοψηφία μεταξύ 151 και 179 βουλευτών θα απαιτήσουν αυξημένη πλειοψηφία 180 ψήφων στην επόμενη κοινοβουλευτική σύνθεση.
Η κυβέρνηση αναμένεται να εξειδικεύσει τις προτάσεις της το προσεχές διάστημα, με την αντιπολίτευση να καλείται να τοποθετηθεί τόσο επί της ουσίας των αλλαγών όσο και επί της διαδικασίας που θα ακολουθηθεί.
