Σουηδία: «Μπλόκο» σε ChatGPT και Claude - Τι ανησύχησε τις αρχές

Σύμφωνα με τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Σουηδίας, Sveriges Radio, οι εργαζόμενοι στα Κυβερνητικά Γραφεία δεν μπορούν πλέον να χρησιμοποιούν απευθείας τις διαδικτυακές εκδόσεις των δύο εφαρμογών από τους υπολογιστές της υπηρεσίας τους.

Η απόφαση δεν αποτελεί γενική απαγόρευση της τεχνητής νοημοσύνης, ούτε επηρεάζει την πρόσβαση των πολιτών στο ChatGPT και το Claude. Αφορά συγκεκριμένα τη χρήση μη εγκεκριμένων ψηφιακών εργαλείων στο κυβερνητικό περιβάλλον εργασίας.

Τι προκάλεσε την απόφαση

Αφορμή για την αυστηροποίηση των μέτρων αποτέλεσαν τα αποτελέσματα εσωτερικού ελέγχου στη Σουηδική Υπηρεσία Μεταφορών (Trafikverket), ο οποίος πραγματοποιήθηκε νωρίτερα μέσα στο 2026.

Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκαν περιπτώσεις προβληματικής χρήσης εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης από εργαζομένους, τόσο ως προς την ευαισθησία των πληροφοριών που εισάγονταν στις πλατφόρμες όσο και ως προς τον τρόπο αξιοποίησης των απαντήσεων που παρήγαν.

Η βασική ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο υπηρεσιακά έγγραφα, προσωπικά δεδομένα ή άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες να καταλήγουν σε εξωτερικά πληροφοριακά συστήματα, χωρίς να υπάρχουν οι απαραίτητες συμβατικές εγγυήσεις για τη διαχείριση και την προστασία τους.

Ο διευθυντής Ψηφιοποίησης των Κυβερνητικών Γραφείων της Σουηδίας, Μίκαελ Βέτερκραντς (Mikael Wettercrantz), προειδοποίησε ότι η χρήση υπηρεσιών τεχνητής νοημοσύνης χωρίς εγκεκριμένες συμφωνίες μπορεί να έχει συνέπειες για την ασφάλεια των πληροφοριών.

Πρόκειται για το φαινόμενο που στον χώρο της πληροφορικής χαρακτηρίζεται ως shadow IT, δηλαδή τη χρήση τεχνολογικών εφαρμογών από εργαζομένους χωρίς την έγκριση ή την εποπτεία της αρμόδιας υπηρεσίας.

Γιατί επιτρέπεται το Microsoft Copilot

Παρά τους περιορισμούς στο ChatGPT και το Claude, οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να έχουν πρόσβαση στο Microsoft Copilot, το οποίο έχει εγκριθεί από τις σουηδικές κυβερνητικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με το Sveriges Radio, προηγήθηκε αξιολόγηση του συγκεκριμένου εργαλείου και ενίσχυση των μέτρων ασφαλείας του. Οι σουηδικές αρχές δεν δημοσιοποίησαν τις λεπτομέρειες των αλλαγών, επικαλούμενες λόγους ασφάλειας.

Η διαφοροποίηση δεν σημαίνει ότι το Copilot θεωρείται αυτομάτως ασφαλέστερο από τα ανταγωνιστικά μοντέλα. Το βασικό κριτήριο είναι ότι η συγκεκριμένη λύση έχει ελεγχθεί και εγκριθεί για χρήση στο κυβερνητικό περιβάλλον.

ChatGPT και Claude παραμένουν διαθέσιμα υπό προϋποθέσεις

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι οι σουηδικές αρχές δεν εγκαταλείπουν τα γλωσσικά μοντέλα της OpenAI και της Anthropic.

Όπως επιβεβαίωσαν τα Κυβερνητικά Γραφεία στο σουηδικό τηλεοπτικό δίκτυο SVT, οι εργαζόμενοι εξακολουθούν να έχουν δυνατότητα πρόσβασης στα μοντέλα μέσω της ειδικής πλατφόρμας τεχνητής νοημοσύνης Intric, αντί της απευθείας χρήσης των δημόσιων διαδικτυακών εφαρμογών.

Με τον τρόπο αυτό, η κυβέρνηση επιδιώκει να διατηρήσει τα πλεονεκτήματα της τεχνητής νοημοσύνης, περιορίζοντας παράλληλα τους κινδύνους που σχετίζονται με την ανεξέλεγκτη διαχείριση υπηρεσιακών πληροφοριών.

Περιορισμοί και σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες

Ανάλογα μέτρα έχουν ήδη εφαρμοστεί στη Σουηδική Φορολογική Υπηρεσία και στην Εθνική Υπηρεσία Ιδρυματικής Φροντίδας.

Παράλληλα, η αρμόδια Αρχή Αναγκαστικής Εκτέλεσης εξετάζει το ενδεχόμενο επιβολής αντίστοιχων περιορισμών, ενώ στα Κυβερνητικά Γραφεία έχει περιοριστεί και η χρήση της κινεζικής εφαρμογής DeepSeek.

Η προστασία των δεδομένων αποτελεί πλέον βασικό ζήτημα για τη δημόσια διοίκηση της χώρας. Η σουηδική Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων (IMY) έχει μάλιστα συμπεριλάβει τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης στον δημόσιο τομέα στις προτεραιότητες ελέγχου της για το 2026.

Το ζήτημα της τεχνητής νοημοσύνης στη δημόσια διοίκηση

Η απόφαση της Σουηδίας αναδεικνύει ένα ζήτημα που απασχολεί ολοένα και περισσότερες δημόσιες υπηρεσίες: πώς μπορούν να αξιοποιούν τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης χωρίς να θέτουν σε κίνδυνο προσωπικά δεδομένα, εμπιστευτικά έγγραφα και υπηρεσιακές πληροφορίες.

Η χρήση τέτοιων εφαρμογών μπορεί να διευκολύνει τη σύνταξη εγγράφων, την ανάλυση δεδομένων και την καθημερινή εργασία των υπαλλήλων. Παράλληλα, όμως, απαιτεί σαφείς κανόνες για το ποιες πληροφορίες επιτρέπεται να εισάγονται και ποιος έχει την ευθύνη της επεξεργασίας τους.

Η σουηδική κυβέρνηση επιλέγει έτσι να περιορίσει την απευθείας πρόσβαση σε μη εγκεκριμένες υπηρεσίες, χωρίς να αποκλείει την αξιοποίηση των ίδιων τεχνολογιών μέσα από ελεγχόμενα συστήματα.