Στη δημόσια συζήτηση, οι «πύραυλοι του Ιράν» ακούγονται σαν μία ενιαία απειλή, όμως στην πράξη, μιλάμε για τρία διαφορετικά εργαλεία: βαλλιστικούς πυραύλους (SRBM/MRBM), πυραύλους cruise (LACM) και ένα μεγάλο “σμήνος” από UAVs/one-way attack drones (drones αυτοκτονίας). Το κάθε ένα έχει άλλη λογική, άλλο κόστος και άλλη ακτίνα δράσης.

Παρακάτω, ξεχωρίζουμε με καθαρό τρόπο:

  1. τι είναι καταγεγραμμένο ως επιχειρησιακό/αναπτυγμένο σε σοβαρές ανοικτές βάσεις δεδομένων,

  2. τι εικάζεται ή δηλώνεται χωρίς ισχυρή ανεξάρτητη επιβεβαίωση,

  3. και τι σημαίνει αυτό στον χάρτη για τη Μέση Ανατολή και την Ανατολική Μεσόγειο.

1) Τι διαθέτει (καταγεγραμμένα) και με ποια εμβέλεια

Για τα βασικά οπλικά συστήματα, μια από τις πιο συστηματικές ανοικτές καταγραφές είναι το Iran Watch (Table of Iran’s Missile Arsenal), ενώ για επιμέρους συστήματα χρησιμοποιούνται και οι καταγραφές του CSIS Missile Threat.

Βασικός κατάλογος (ανοικτές πηγές)

Όνομα συστήματος Κατηγορία Χώρα κατασκευής Εμβέλεια (km) Πηγή/σημείωση
Zolfaghar Βαλλιστικός SRBM Ιράν 700 “deployed” (Iran Watch/CSIS)
Dezful Βαλλιστικός SRBM Ιράν 1.000 “deployed” (Iran Watch)
Shahab-3 Βαλλιστικός MRBM Ιράν 1.300 “deployed” (Iran Watch/CSIS)
Ghadr Βαλλιστικός MRBM Ιράν 1.600 “deployed” (Iran Watch)
Emad Βαλλιστικός MRBM Ιράν 1.800 Iran Watch (σε δημοσιογραφικές συνόψεις αναφέρεται συχνά ~1.700)
Sejjil Βαλλιστικός MRBM Ιράν 2.000 καταγεγραμμένο ~2.000 km (CSIS/Iran Watch)
Ya-Ali Cruise (LACM) Ιράν 700 “operational” (CSIS)
Hoveyzeh Cruise (LACM) Ιράν 1.350 (αναφ.) Iran Watch και σχετική καταγραφή CSIS
Paveh Cruise (LACM) Ιράν 1.650 “deployed” (Iran Watch)
Mohajer-6 UAV (ISTAR/οπλισμένο) Ιράν 200 km επιχειρ. ακτίνα US Army ODIN (radius/endurance)
Shahed-129 UCAV (MALE) Ιράν 1.700–2.000 (αναφ.) Iran Watch (με σημειώσεις για περιορισμούς ζεύξης)
Shahed-136 (Geran-2) One-way attack drone Ιράν (σχεδίαση) 1.000–2.000 (εκτίμηση) RUSI: εύρος εκτιμήσεων

Τι πρέπει να κρατήσουμε από τα παραπάνω:

  • Το “σκληρό” στρώμα των βαλλιστικών πυραύλων, όπως καταγράφεται, καλύπτει 700 km έως 2.000 km, με το Sejjil να εμφανίζεται συστηματικά ως το σύστημα γύρω από το όριο των 2.000 km.

  • Στους cruise πυραύλους, το Hoveyzeh (~1.350 km) και το Paveh (~1.650 km) δίνουν στο Ιράν μια διαφορετική επιλογή πλεύσης χαμηλού ύψους, ενώ το Soumar είναι η πιο “αμφιλεγόμενη” περίπτωση (βλ. παρακάτω).

  • Στα drones, το Shahed-136 έχει γίνει το πιο γνωστό όνομα διεθνώς. Η εμβέλεια που κυκλοφορεί σε ανοικτές αναλύσεις κινείται συνήθως στο 1.000–2.000 km, ανάλογα με έκδοση/φόρτο/προφίλ πτήσης.

2) Τι εικάζεται ότι μπορεί να έχει (ή τι ισχυρίζεται το Ιράν)

Εδώ είναι το σημείο που γεννιούνται οι “μεγάλες” ειδήσεις, αλλά και οι μεγαλύτερες παρεξηγήσεις, διότι άλλο το δηλωμένο και άλλο το επαληθευμένο.

Πυραυλικά συστήματα & Drones του Ιράν σύμφωνα με ισχυρισμούς

Όνομα Κατηγορία Χώρα Εμβέλεια (km) Τι λένε οι ανοικτές πηγές
Soumar Cruise (LACM) Ιράν 2.000–3.000 (εκτίμ./claim) CSIS: αρχικός ισχυρισμός Ιράν για 3.000 km, πολλοί αναλυτές το συζητούν ως αντιγραφή Kh-55
Khorramshahr (παραλλαγές) Βαλλιστικός MRBM Ιράν 2.000 (claim) Iran Watch: πολλαπλές παραλλαγές, ιρανικός ισχυρισμός 2.000 km
“Αύξηση πάνω από 2.000 km” Πολιτική δήλωση/προοπτική Ιράν (όχι αριθμός) Reuters: αναφορές ότι το Ιράν “μπορεί να επεκτείνει” το αυτοεπιβαλλόμενο όριο των 2.000 km αν το κρίνει
Geran-3 (jet Shahed variant) One-way drone Ρωσία (παραγωγή) / Ιράν (σχεδίαση) 2.500 CSIS ανάλυση για την καμπάνια Shahed και αναφορά σε Geran-3 ~2.500 km
Arash-2 One-way drone Ιράν ~2.000 (αναφορές) Reuters επιβεβαιώνει την ανακοίνωση Arash-2, η εμβέλεια αναφέρεται σε άλλες ανοικτές αναφορές χωρίς ίδιας βαρύτητας επιβεβαίωση
Kaman-22 UCAV (claim) Ιράν ~3.000 (claim) Δηλωμένο σε ιρανικές πηγές, λιγότερο “δεμένο” σε ανεξάρτητες τεχνικές καταγραφές

Με απλά λόγια: το “πάνω ράφι” (2.500–3.000 km) εμφανίζεται κυρίως σε συστήματα που χαρακτηρίζονται “presumed”/αβέβαια ως προς την πλήρη επιχειρησιακή ωρίμανση.

3) Ποιες χώρες μπαίνουν στο θεωρητικό τόξο εμβέλειας

Αν το δούμε σαν κύκλους στον χάρτη:

  • 700–1.000 km: το “πεδίο” του Περσικού Κόλπου και των γειτονικών ζωνών. Σε αυτή την κλίμακα παίζουν Zolfaghar/Dezful.

  • 1.300–1.650 km: εδώ αρχίζουν να μπαίνουν βαθύτερα στόχοι στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, και η εικόνα αλλάζει όταν συνυπολογίζονται cruise όπως Hoveyzeh/Paveh.

  • 2.000 km: το “ταβάνι” που συζητείται περισσότερο για βαλλιστικούς, με Sejjil να καταγράφεται στα 2.000 km και διεθνείς αναλύσεις να σημειώνουν το αυτοεπιβαλλόμενο ιρανικό όριο.

  • Drones αυτοκτονίας: εδώ είναι το twist. Ένα Shahed-136 δεν είναι βαλλιστικός, αλλά μπορεί να έρθει “χαμηλά” και σε μαζικό αριθμό, με εκτιμήσεις εμβέλειας 1.000–2.000 km που το κάνουν εργαλείο κορεσμού.

Σύμφωνα με τα ανωτέρω, το Ιράν στηρίζεται σε κλιμάκωση επιλογών: βαλλιστικοί πύραυλοι για γρήγορο πλήγμα, πύραυλοι cruise για χαμηλό προφίλ πτήσης, και drones για όγκο και πίεση. Το τι είναι πραγματικά “σίγουρο” κινείται καθαρά μέχρι τα 2.000 km στους βαλλιστικούς, ενώ τα 2.500–3.000 km εμφανίζονται κυρίως σε εικασίες ή σε πραγματικά συστήματα αλλά με μεγαλύτερη αβεβαιότητα ως προς τις επιχειρησιακές τους δυνατότητες.

Για την περιοχή μας, η ουσία είναι απλή: με βεληνεκές κοντά στα 2.000 km, η Κύπρος και το νοτιοανατολικό Αιγαίο (ανάλογα με το σημείο εκτόξευσης) μπαίνουν στο θεωρητικό τόξο, ενώ για πιο δυτικά σημεία της Ελλάδας απαιτούνται κλάσεις 2.500 km+, δηλαδή το “πάνω ράφι” των εκτιμήσεων. (Γεωγραφικά, ενδεικτικά: Τεχεράνη–Κύπρος ~1.630 km, Τεχεράνη–Ρόδος ~2.080 km, Τεχεράνη–Αθήνα ~2.466 km.)