Ο νέος πρωθυπουργός της Γαλλίας, Σεμπαστιάν Λεκορνί, αποφάσισε να αποσύρει τα αμφιλεγόμενα μέτρα λιτότητας του προκατόχου του, κάνοντας μια πρώτη χειρονομία προς την αντιπολίτευση. «Αποφάσισα να αποσύρω την κατάργηση των δύο επίσημων αργιών», ανακοίνωσε ο νέος πρωθυπουργός σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «La Provence».
«Πάντα σε περιόδους αδιεξόδου και έντασης, η χώρα μας προχωρά μπροστά: Δεν θέλω ούτε αστάθεια, ούτε ακινησία», είπε ο Λεκορνί, που ηγείται αυτή τη στιγμή διαβουλεύσεων στο Παρίσι για την προσπάθεια κατάρτισης ενός προϋπολογισμού για το 2026, που να μπορεί να εγκριθεί από την Εθνοσυνέλευση.
«Ο μελλοντικός προϋπολογισμός μπορεί να μην ανταποκρίνεται πλήρως στις πεποιθήσεις μου… Είναι σχεδόν βέβαιο!», διαβεβαιώνει ο πρωθυπουργός.
Χέρι τεντωμένο προς τα αριστερά
Ο Σεμπαστιάν Λεκορνί δείχνει πως προσπαθεί να προσεγγίσει την αριστερά, ιδίως το Σοσιαλιστικό κόμμα. «Θέλω μια σύγχρονη και ειλικρινή κοινοβουλευτική συζήτηση, πολύ υψηλού επιπέδου με το Σοσιαλιστικό Κόμμα, τους Οικολόγους και το Κομμουνιστικό Κόμμα», δήλωσε ο γάλλος πρωθυπουργός, αφήνοντας εκτός μόνο την Ανυπότακτη Γαλλία του Ζαν Λικ Μελανσόν.
Ο Λεκορνί λέει επίσης ότι αρνείται «μια πολιτική συμφωνία με τον ακροδεξιό Εθνικό Συναγερμό».
Προς το παρόν, πάντως, η ατμόσφαιρα στη γαλλική κοινωνία δεν έχει αλλάξει. Οι βίαιες διαμαρτυρίες κατά των σχεδίων λιτότητας – και κατά του ίδιου του προέδρου Μακρόν – συνεχίστηκαν. «Το πρόβλημα είναι ο Μακρόν, όχι οι υπουργοί», δήλωσε ένας εκπρόσωπος του συνδικάτου CGT κατά τη διάρκεια διαδήλωσης στο Παρίσι. «Αυτός και οι μέθοδοι εργασίας του είναι το πρόβλημα, οπότε πρέπει να φύγει».
Το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ
Εν μέσω της δημοσιονομικής κρίσης, «λάδι στη φωτιά» έριξε και ο οίκος αξιολόγησης Fitch, που υποβάθμισε την πιστοληπτική αξιολόγηση της Γαλλίας από AA- σε A+. Όχι άδικα.
Η Γαλλία, σε απόλυτους αριθμούς έχει το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ. Το έλλειμμα του προϋπολογισμού της χώρας ανήλθε επίσης πρόσφατα στο 5,8% του ΑΕΠ, υπερβαίνοντας σημαντικά το όριο του 3% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στο Σύμφωνο Σταθερότητας. Η ΕΕ κίνησε διαδικασίες υπερβολικού ελλείμματος κατά της Γαλλίας τον Ιούλιο του 2024.
«Η Γαλλία θα συνεχίσει να υποβαθμίζεται» λέει ο γάλλος οικονομολόγος Ερίκ Ντορ, διευθυντής οικονομικών σπουδών στη Σχολή Διοίκησης Ieseg. «Ο οίκος Fitch δεν μπορούσε πλέον να αναβάλει το αναπόφευκτο. Είχα ήδη γράψει τον Μάρτιο του 2025 ότι η διατήρηση της αξιολόγησης της Γαλλίας γινόταν ασυνεπής: έβλαπτε την ίδια της την αξιοπιστία», τονίζει ο γάλλος οικονομολόγος.
Η Γαλλία κινδυνεύει τώρα να γίνει η νέα Ιταλία, λόγω του τεράστιου δημόσιου χρέους της, και δυστυχώς, δεν υπάρχουν πολλά να γελάσει κανείς, τουλάχιστον για τους υπόλοιπους Ευρωπαίους.
Τα «προβληματικά παιδιά»
Την ίδια ώρα, στη Γερμανία, ο αριθμός των ανέργων αυξήθηκε σε 3,025 εκατομμύρια τον Αύγουστο, ανεβάζοντας το ποσοστό ανεργίας στο 6,4%, το υψηλότερο επίπεδο από το 2015.
Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Απασχόλησης αποδίδει την αύξηση στις καλοκαιρινές διακοπές και την αδύναμη οικονομία, ενώ ο οικονομολόγος και πρόεδρος του Ifo, Κλέμενς Φουεστ, αποδίδει το ποσοστό σε διαρθρωτικούς παράγοντες και ζητά ριζικές μεταρρυθμίσεις από την κυβέρνηση.
Αλλά, και στην άλλη πλευρά της Μάγχης, στη Βρετανία, η κυβέρνηση του Κιρ Στάρμερ χάνει έδαφος και φαίνεται να αντιμετωπίζει μεγάλες οικονομικές δυσκολίες. «Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο ανταγωνίζονται για τον ρόλο του “Sorgenkind” -του πιο προβληματικού παιδιού της Ευρώπης- λένε πικρόχολα στη Ναυτεμπορική ευρωπαίοι παράγοντες της αγοράς.
Οι δύο μεγάλες ήττες
Η Γαλλία, σε βαθιά κρίση και στο έλεος των πολιτικών πειραμάτων του Μακρόν, ειδικά τα δύο τελευταία χρόνια, είναι η κληρονόμος μιας διπλής ήττας. Μίας ήττας που θα μπορούσε να αλλάξει την ΕΕ.
«Η Γαλλία φαίνεται σήμερα σαν μια ηλικιωμένη κυρία παραμορφωμένη από τις εσωτερικές της διαιρέσεις και την αδυναμία της να αντιμετωπίσει τις δύο μεγάλες προκλήσεις που προέκυψαν μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο», λένε στη Ναυτεμπορική οι ίδιες πηγές.
Η πρώτη ήταν η διάλυση μιας αυτοκρατορίας που εκτεινόταν από τα νερά της Ινδοκίνας, μέχρι τη Σαχάρα και -αγγίζοντας το Μαρόκο- μέχρι την Αλγερία. Η Μάχη του Αλγερίου σημείωσε τον πρώτο επιτάφιο λίθο σε μια μακρά αλυσίδα ηττών και η Γαλλία είναι πλέον η μεγάλη ηττημένη στην Αφρική.
Η αποαποικιοποίηση εξελίχθηκε σε μια σειρά από αποτυχίες που είχαν την ευρωπαϊκή τους έκβαση στο τίμημα που πληρώθηκε για να διατηρηθεί η απατηλή γερμανογαλλική διαρχία στην Ευρωπαϊκή Ένωση για μερικά ακόμη χρόνια.
Ακολούθησε η δεύτερη πρόκληση: η διακυβέρνηση της ΕΕ. Και αυτή ήταν μια παταγώδης αποτυχία, με μερικές φορές γκροτέσκα αποτελέσματα, όπως η τελευταία λαμπρή έκρηξη του Μακρόν για τη συνέχιση του πολέμου με τη Ρωσία, που ουδείς ξέρει πότε θα τελειώσει.
«Ο Μακρόν φέρει πάνω του και θα φέρει για πάντα – το σημάδι της ανικανότητας και της τραγικής αποτυχίας εκείνου του Γκωλισμού που κάποτε ήταν ο ισχυρότερος στον κόσμο μετά την “Αγγλόσφαιρα” ΗΠΑ -Βρετανίας. Οι αγορές ετοιμάζονται να κάνουν κομμάτια τη Γαλλία και το “τσεκούρι” δεν μπορεί να αφήσει ανεπηρέαστη και την υπόλοιπη Ευρωζώνη. Η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης βρίσκεται σε κρίση – και υπάρχουν ανησυχίες για τον κίνδυνο μετάδοσης στην ΕΕ. Ο Άρμιν Λάσετ, πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Μπούντεσταγκ, περιγράφει την οικονομική και χρηματοπιστωτική κατάσταση της Γαλλίας ως «δραματική». «Θα γίνουν τα πάντα για να διασφαλιστεί ότι η ευρωζώνη δεν θα υποφέρει ως αποτέλεσμα, αλλά αυτός ο κίνδυνος είναι πράγματι εκεί», λέει.
Ανησυχία για μια νέα κρίση στο ευρώ
Οι επενδυτές χάνουν την εμπιστοσύνη τους. Το χρέος της Γαλλίας το 2024 ήταν περίπου 3,3 τρισεκατομμύρια ευρώ – καθιστώντας το το υψηλότερο στην ΕΕ σε απόλυτους όρους. Η τάση συνεχίζει να αυξάνεται. H Γαλλία συνεχίζει να παραβιάζει τα ευρωπαϊκά κριτήρια σταθερότητας εδώ και χρόνια, άλλωστε. Κατά το πρώτο τρίμηνο, ο δείκτης χρέους ήταν 114% του οικονομικού προϊόντος. Μετά την Ελλάδα και την Ιταλία, αυτό είναι το τρίτο υψηλότερο επίπεδο χρέους στην ΕΕ.
Ο οικονομολόγος Κλάους Ρέγκλινγκ, πρώην επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), θεωρεί επί του παρόντος ως «εντελώς ανοησίες» τις ανησυχίες ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια νέα κρίση του ευρώ. Σύμφωνα με τον Κλάους Ρέγκλινγκ, τα γαλλικά οικονομικά στοιχεία «δεν έχουν απολύτως καμία σχέση με την Ελλάδα, την Πορτογαλία ή την Ιρλανδία το 2010».
Εκείνη την εποχή είχαν καταρτιστεί πακέτα διάσωσης συνολικού ύψους άνω των 600 δισεκατομμυρίων ευρώ για αυτές τις χώρες – ειδικά για την Ελλάδα.
Η Γαλλία απέχει «έτη φωτός από αυτό», τονίζει ο γάλλος οικονομολόγος Νικολά Βερόν. Σε αντίθεση με την Ισπανία και την Ιταλία κατά τη διάρκεια της κρίσης χρέους του ευρώ, η χώρα έχει μια οικονομία ευρείας βάσης και υγιείς τράπεζες.
Η κατάσταση στις χρηματοπιστωτικές αγορές έχει επίσης αλλάξει: Η Γαλλία πρέπει τώρα να πληρώνει περίπου 0,8 ποσοστιαίες μονάδες περισσότερο τόκο σε δεκαετή κρατικά ομόλογα από τη Γερμανία.
Η οικονομολόγος Βερόνικα Γκριμ επίσης δεν βλέπει ακόμη κάποια οξεία απειλή για το ευρώ. Παρ’ όλα αυτά, περιγράφει την κατάσταση ως «εκρηκτική» και προειδοποιεί για τους μακροπρόθεσμους κινδύνους του υψηλού δημόσιου χρέους. «Στη Γαλλία», υποστηρίζει, «το πρόβλημα είναι ότι οι επενδυτές χάνουν την εμπιστοσύνη τους, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξάνονται και μαζί τους και το βάρος των τόκων. Το βάρος του χρέους είναι πλέον τόσο υψηλό που οι απαραίτητες επενδύσεις – όπως οι πρόσθετες αμυντικές δαπάνες – δύσκολα μπορούν να χρηματοδοτηθούν μέσω νέων δανείων. Η Γαλλία πληρώνει επί του παρόντος περισσότερα για το χρέος της από την Ελλάδα»
Πολιτικό πρόβλημα
Ο Κλέμενς Φούεστ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Ifo, προειδοποιεί όμως ότι μια πιθανή κρίση δημόσιου χρέους στη Γαλλία θα μπορούσε επίσης να επηρεάσει αρνητικά την ήδη αδύναμη οικονομική ανάπτυξη στην Ευρώπη.
Το αυξανόμενο χρέος της Γαλλίας είναι, σύμφωνα με πολλούς παρατηρητές, πρωτίστως πολιτικό πρόβλημα. Τρία περίπου ισότιμα μπλοκ είναι ασυμβίβαστα αντίθετα μεταξύ τους στην Εθνοσυνέλευση: η αριστερά, το δεξιό εθνικιστικό και το κεντροδεξιό στρατόπεδο γύρω από τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν. Καθένα από αυτά δεν διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία. Αυτή η κατάσταση προέκυψε από τις νέες εκλογές το καλοκαίρι του 2024, τις οποίες προκήρυξε ο Μακρόν μετά την ήττα του στις ευρωεκλογές.
«Η πολιτική κατάσταση δυσχεραίνει την επίλυση του προβλήματος του χρέους, λέει η οικονομολόγος Βερόνικα Γκριμ, επειδή τα κόμματα της άκρας δεξιάς και της αριστεράς δεν έχουν κανένα συμφέρον να εφαρμόσουν μέτρα λιτότητας και να επιβάλουν περικοπές στους πολίτες, για παράδειγμα στις συντάξεις.
