Το προσωπικό της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες κινητοποιείται σε ολόκληρη την περιοχή – από το Ιράν και το Αφγανιστάν έως τον Λίβανο και τη Συρία – για να στηρίξει τους ανθρώπους που αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, καθώς η περιφερειακή κρίση εντείνεται.

Πολλές από τις πληγείσες χώρες φιλοξενούν ήδη εκατομμύρια πρόσφυγες και εσωτερικά εκτοπισμένους. Δεδομένης της παρουσίας και του επιχειρησιακού αποτυπώματός μας στην περιοχή, η Ύπατη Αρμοστεία βρίσκεται σε ετοιμότητα να αναλάβει κεντρικό ρόλο στην αντιμετώπιση της έκτακτης ανάγκης.

Η Ύπατη Αρμοστεία παρακολουθεί στενά την κατάσταση στο Ιράν, όπου έχει παρουσία από το 1984, αποτελώντας τη μεγαλύτερη οργάνωση των Ηνωμένων Εθνών, με γραφεία στην Τεχεράνη και πέντε ακόμα περιοχές στο πεδίο. Προς το παρόν, δεν είναι δυνατόν να επιβεβαιωθεί ο αριθμός των ανθρώπων που μετακινούνται εντός της χώρας. Ωστόσο, η κατάσταση είναι ρευστή και η οργάνωσή μας είναι έτοιμη να συνδράμει κατόπιν αιτήματος των κυβερνήσεων.

Το Ιράν φιλοξενεί 1,65 εκατομμύρια πρόσφυγες και άλλους ανθρώπους που χρειάζονται διεθνή προστασία. Η Ύπατη Αρμοστεία συνεχίζει να τους συνδράμει και να τους υποστηρίζει, παρά τις υλικοτεχνικές προκλήσεις. Τα κέντρα υποδοχής προσφύγων και οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας παραμένουν σε λειτουργία, παρέχοντας συμβουλευτική και άλλου είδους υποστήριξη. Η Ύπατη Αρμοστεία συνεχίζει να στηρίζει υπηρεσίες όπως η υγεία, η εκπαίδευση και η κοινωνική προστασία. Όλο το προσωπικό μας στη χώρα έχει εντοπιστεί και είναι ασφαλές.

Ακόμη και πριν από την παρούσα σύγκρουση, οι πρόσφυγες στο Ιράν είχαν επηρεαστεί από τη δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας. Ο υψηλός πληθωρισμός και το αυξανόμενο κόστος ζωής έχουν πλήξει τα ήδη εύθραυστα εισοδήματα, ενώ η περιορισμένη πρόσβαση σε εργασία στέρησε από πολλούς τα απαραίτητα μέσα για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Η αυστηροποίηση των ελέγχων και οι απελάσεις αύξησαν την ανασφάλεια, ωθώντας κάποιους Αφγανούς να επιστρέψουν στην πατρίδα τους υπό δύσκολες συνθήκες.

Επανεξετάζουμε και ενισχύουμε την ετοιμότητά μας στα βασικά συνοριακά περάσματα του Ιράν. Η Ύπατη Αρμοστεία καλεί όλες τις χώρες να κρατήσουν τα σύνορά τους ανοιχτά για όσους διαφεύγουν από τις επιθέσεις. Οποιαδήποτε άρνηση θα συνιστούσε επαναπροώθηση (refoulement).

Τα μέσα ενημέρωσης έχουν αναφέρει μετακινήσεις στα σύνορα Τουρκίας–Ιράν τις τελευταίες ημέρες. Τη Δευτέρα, οι διελεύσεις κυμαίνονταν μέσα στα συνηθισμένα επίπεδα. Η κατάσταση παραμένει επίσης σταθερή κατά μήκος του συνοριακού περάσματος Islam Qala μεταξύ Αφγανιστάν και Ιράν, ενώ οι μετακινήσεις στα σύνορα με την Αρμενία είναι περιορισμένες.

Η Ύπατη Αρμοστεία εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την κατάσταση στο Αφγανιστάν. Η προστασία των αμάχων, μεταξύ των οποίων υπάρχουν πρόσφυγες και επαναπατριζόμενοι, θα πρέπει να παραμείνει προτεραιότητα. Από τον Οκτώβριο του 2023, περίπου 5,4 εκατομμύρια Αφγανοί έχουν επιστρέψει από το Ιράν και το Πακιστάν, πολλοί χωρίς να το επιλέξουν. Μέχρι στιγμής το 2026, περισσότεροι από 232.500 Αφγανοί έχουν επιστρέψει (146.206 από το Πακιστάν και 86.253 από το Ιράν).

Οι μαζικές και βεβιασμένες επιστροφές αυξάνουν σημαντικά τις ανάγκες για παροχή προστασίας και ενέχουν τον κίνδυνο για περαιτέρω αστάθεια στο Αφγανιστάν και την περιοχή, όπως επίσης και για δευτερογενείς μετακινήσεις.

Παράλληλα, οι πρόσφατες εχθροπραξίες μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν συνεχίζονται, εκτοπίζοντας χιλιάδες στις επαρχίες Kunar και Nangarhar. Η Kunar είχε πληγεί από τον περσινό σεισμό και φιλοξενεί μεγάλο αριθμό επαναπατρισθέντων.

Η Ύπατη Αρμοστεία και οι ανθρωπιστικοί εταίροι μας είμαστε σε ετοιμότητα να ανταποκριθούμε σε πιθανή αύξηση των επιστροφών, αν και οι πόροι είναι ήδη υπό σοβαρή πίεση λόγω των πρόσφατων μαζικών επιστροφών και των ελλειμάτων στη χρηματοδότηση. Η δυνατότητα της Ύπατης Αρμοστείας να βοηθήσει επαναπατρισθέντες έχει μειωθεί σημαντικά εξαιτίας των περικοπών στη χρηματοδότηση. Η Ύπατη Αρμοστεία χρειάζεται 454,2 εκατομμύρια δολάρια το 2026 για να προστατεύσει και να βοηθήσει ανθρώπους που έχουν εκτοπιστεί βίαια στο Αφγανιστάν, το Ιράν, το Πακιστάν και την Κεντρική Ασία. Έως τα τέλη Φεβρουαρίου, μόνο το 15% αυτού του ποσού είχε συγκεντρωθεί.

Στο εσωτερικό του Αφγανιστάν, τόσο το κέντρο διέλευσης Omari κοντά στο πέρασμα Torkham, όσο και το κέντρο υποδοχής Takhtapul κοντά στο πέρασμα Spin Boldak, έχουν πληγεί από επιθέσεις. Το πέρασμα Torkham παραμένει κλειστό, ενώ το Spin Boldak είναι ανοιχτό για Αφγανούς που επιστρέφουν. Η Ύπατη Αρμοστεία παραμένει επί τόπου για να ανταποκριθεί σε πιθανές νέες μετακινήσεις πληθυσμών που εκτοπίζονται ή επιστρέφουν.

Οι τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας της Ύπατης Αρμοστείας στο Πακιστάν και στο Αφγανιστάν συνεχίζουν να λειτουργούν, παρέχοντας συμβουλευτική και πληροφορίες σε πρόσφυγες και άλλα άτομα που χρήζουν διεθνούς προστασίας.

Σε ολόκληρη την περιοχή, αποθέματα με εφόδια έκτακτης ανάγκης είναι διαθέσιμα για άμεση αποστολή από τις περιφερειακές και εθνικές αποθήκες μας, συμπεριλαμβανομένης της Termez στο Ουζμπεκιστάν, η οποία βρίσκεται σε στρατηγική τοποθεσία κοντά στο Ιράν. Τα αποθέματα περιλαμβάνουν οικογενειακές σκηνές, κουβέρτες, στρώματα, σετ μαγειρικών σκευών, κουβάδες, δοχεία νερού και ηλιακά φώτα.

Εφόσον χρειαστεί μια ευρύτερη ανταπόκριση, η κύρια μορφή υποστήριξης σε πολλές χώρες της περιοχής θα είναι η παροχή έκτακτου χρηματικού βοηθήματος. Τα σχετικά συστήματα και οι διαδικασίες είναι ήδη σε εφαρμογή σε Αφγανιστάν, Ιράν, Ιράκ, Τουρκία και Πακιστάν, μεταξύ άλλων, διασφαλίζοντας μια ταχεία κλιμάκωση της βοήθειας. Η Ύπατη Αρμοστεία διατηρεί επίσης μητρώο προσωπικού έκτακτης ανάγκης, έτοιμο να αναπτυχθεί άμεσα εφόσον χρειαστεί.

Στο μεταξύ, σημαντικές μετακινήσεις πληθυσμού παρατηρούνται στον νότιο Λίβανο, την κοιλάδα του Bekaa και τα νότια προάστια της Βηρυτού, μετά την έκδοση οδηγιών εκκένωσης που εξέδωσε το Ισραήλ προς τους κατοίκους περισσότερων από 53 χωριών, εν μέσω εντατικών αεροπορικών επιδρομών σε ολόκληρη τη χώρα.

Μέχρι τη Δευτέρα, περίπου 30.000 άνθρωποι φιλοξενούνταν και είχαν καταγραφεί σε μαζικά καταφύγια που έχουν οριστεί από την κυβέρνηση. Πολλοί περισσότεροι διανυκτέρευσαν στα αυτοκίνητά τους, στην άκρη των δρόμων ή παρέμειναν εγκλωβισμένοι στην κίνηση, εγκαταλείποντας τον νότο.

Η Ύπατη Αρμοστεία ανησυχεί για την κλιμάκωση κατά μήκος των συνόρων Λιβάνου–Ισραήλ και απευθύνει έκκληση για την προστασία των αμάχων, ενώ παρακολουθεί στενά την κατάσταση και συνεργάζεται με τις αρχές και τους εταίρους της για να ανταποκριθεί. Οι ομάδες μας παρέχουν βασικά είδη πρώτης ανάγκης σε οικογένειες που εκτοπίζονται και φθάνουν στα καταφύγια που έχει ορίσει η κυβέρνηση σε όλο τον Λίβανο.

Παράλληλα, έχουν αυξηθεί οι διελεύσεις από τον Λίβανο προς τη Συρία, μετά τις εντολές εκκένωσης που εξέδωσε το Ισραήλ. Σύμφωνα με τις συριακές αρχές, περίπου 11.000 άνθρωποι πέρασαν από τον Λίβανο τη Δευτέρα — αριθμός υψηλότερος από τον ημερήσιο μέσο όρο. Το προσωπικό μας βρίσκεται στα συριακά σύνορα, ενώ η Ύπατη Αρμοστεία έχει ήδη σχέδιο ανταπόκρισης σε πιθανή εισροή ανθρώπων από τον Λίβανο, προετοιμάζοντας μεταξύ άλλων αποθέματα εφοδίων στη Συρία.

Στο Ιράκ, η Ύπατη Αρμοστεία συνεχίζει να παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις σε συνεργασία με τις συνοριακές αρχές, αν και μέχρι στιγμής δεν έχουν παρατηρηθεί αλλαγές. Η Ύπατη Αρμοστεία είναι έτοιμη να συνδράμει πολίτες του Ιράν και Αφγανούς πρόσφυγες και να υποστηρίξει την ανταπόκριση , εφόσον χρειαστεί.