Λέρος: Ανοιχτή επιστολή σχετικά με το θανατηφόρο τροχαίο: «Αυτό το θλιβερό νήμα μπορούμε και πρέπει να το κόψουμε»

Αγαπητέ Δήμαρχε, Δημοτικοί Σύμβουλοι και Συντοπίτες,

Ονομάζομαι Μαργαρίτα Κουτσανέλλου του Ιωάννη και της Ειρήνης Κουτσανέλλου. Θα μου επιτρέψετε να συστηθώ λίγο περισσότερο, παρά το γεγονός ότι εγώ προσωπικά, αλλά κυρίως η οικογένειά μου με τους περισσότερους από εσάς διαθέτει μακροχρόνιους και στενούς δεσμούς. Καθώς πλέον τα χρόνια έχουν παρέλθει, και απευθυνόμενη κυρίως στους νεότερους κατοίκους του νησιού, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι συγκαταλεγόμαστε στους παλιούς Λεριούς, έστω και αν δεν είμαστε πλέον μόνιμοι κάτοικοι της αγαπημένης πατρίδας μας.

Είμαι 59 ετών, ζω και εργάζομαι στην Αθήνα από τα είκοσί μου, όπου και έφτιαξα την οικογένειά μου, η οποία για εμένα ήταν, παρά τις ανθρώπινες δυσκολίες που όλοι αντιμετωπίζουμε, πηγή νοήματος και ευτυχίας. Η Λέρος ήταν βέβαια για εμένα και την οικογένειά μου, αναπόσπαστο μέρος της ζωής αυτής και έτσι μπορώ να γνωρίζω σε βάθος χρόνου τον τρόπο που εξελίχθηκε ο τόπος στον οποίο γεννήθηκα.

Προχωρώντας στη διήγησή μου θα γίνει πιστεύω κατανοητός ο πρόλογος και ο τρόπος που συνδέεται αυτός με το θέμα της παρούσας επιστολής μου.

Στις 13 Φεβρουαρίου 2025, ένα χειμωνιάτικο μεσημέρι στη διασταύρωση του Χίλτον στο κέντρο της Αθήνας, έχασε τη ζωή του σε τροχαίο δυστύχημα ο πολυαγαπημένος μου γιος Γιάννης Παπαγεωργίου, φοιτητής της Σχολής Μηχανολόγων Μηχανικών του Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Δεν είχε προλάβει να κλείσει τα 25 του χρόνια. Ο Γιάννης ήταν οδηγός δίκυκλης μοτοσικλέτας, την οποία προτιμούσε για λόγους αποφυγής της κυκλοφοριακής συμφόρησης που είναι ο κανόνας στην τερατώδη και βάρβαρη μεγαλούπολη της Αθήνας. Αν και ελάμβανε συστηματικά όλα τα μέτρα ατομικής προστασίας και ήταν έμπειρος και συνετός οδηγός, αυτό δεν στάθηκε αρκετό για να σώσει τη ζωή του, όταν μία εγκληματικά ανεύθυνη οδηγός αυτοκινήτου κινήθηκε επανειλημμένα με κόκκινο στη διασταύρωση Χίλτον, όπου επήλθε, μέσα στην καρδιά της πόλης, η θανατηφόρα για το παιδί μου σύγκρουση των δύο οχημάτων.

Βρέθηκα από την πρώτη στιγμή, λόγω διαφόρων συγκυριών, στις γραμμές του Πανελλαδικού Συλλόγου SOS-Τροχαία Εγκλήματα, στον οποίο συγγενείς και οικογένειες κατά κύριο λόγο, των εκατοντάδων κάθε χρόνο θυμάτων τροχαίων εγκλημάτων, προσπαθούν να διαχειριστούν το ισόβιο πένθος τους και το ανεπούλωτο τραύμα της άδικης απώλειας του αγαπημένου τους ανθρώπου, με ένα τρόπο που να ξεπερνά τον αναμενόμενο και εύλογο κοινωνικό οίκτο προς αυτούς που έγιναν θύματα ενός τέτοιου αποτρόπαιου συμβάντος (νεκροί και επιζώντες). Το βασικό μήνυμα του Συλλόγου είναι:

1. Στα τροχαία συμβάντα, κάθε στιγμή κάποιος από όλους αυτούς που λυπούνται και συλλυπούνται για το πάθημα του διπλανού τους, είναι υποψήφιος παθών ο ίδιος. Σε αυτή την κατηγορία συγκαταλέγομαι και εγώ προσωπικά!
2. Τα τροχαία εγκλήματα, είτε θανατηφόρα, είτε με ανήκεστη σωματική βλάβη ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΙΡΑΙΑ ΣΥΜΒΑΝΤΑ, δεν έχουν σταλεί από κανένα θεό ή δαίμονα, παρά είναι ανθρώπινα έργα, ΕΙΝΑΙ ΠΡΟΒΛΕΨΙΜΑ, άρα μπορούν να αποφευχθούν και αυτό οφείλουμε να κάνουμε, εάν θέλουμε να μιλάμε για πολιτισμό και πρόοδο για τους ανθρώπους.

Κατόπιν αυτής της σύντομης εισαγωγής, θα έλθω στο θέμα μου για το οποίο επικοινωνώ σήμερα.

Μόλις πριν λίγες ημέρες βρέθηκα στη Λέρο για τις καλοκαιρινές διακοπές, μαζί με την κόρη μου και το σύζυγό μου, έχοντας πάντα μέσα στην καρδιά μας και τον αγαπημένο μας Γιάννη, που αγαπούσε και εκείνος το νησάκι μας, όσο κι εμείς.

Δεν χρειάστηκαν παραπάνω από 24 ώρες παραμονής στον τόπο για να καταλάβω ότι ο κυκλοφοριακός φόρτος στο νησί από κάθε είδους αυτοκινούμενο όχημα, μέσα στην καρδιά του καλοκαιριού φυσικά, αυξάνεται από χρόνο σε χρόνο με γεωμετρική πρόοδο.

Δεν χρειάστηκαν παραπάνω από 24 ώρες για να συνειδητοποιήσω – ούσα οδηγός η ίδια – ότι κάθε μέτρο που διανύει κάποιος στους δρόμους του νησιού, είτε πεζός, είτε εποχούμενος, είναι μία πραγματική ρωσική ρουλέτα.

Δεν χρειάστηκαν παραπάνω από 24 ώρες παραμονής στο νησί, για να ακούσω ότι μέρα μεσημέρι, μέσα στο πιο πολυσύχναστο σημείο του νησιού, μέσα στον πιο φορτισμένο μήνα του χρόνου από άποψη κίνησης, δίπλα από το αστυνομικό τμήμα, σκοτώθηκε μία γυναίκα πεζή από ένα φορτηγό που εκτελούσε τροφοδοσία καταστήματος, το οποίο την έβαλε κάτω από τις ρόδες του και τη λιάνισε. Δεν γνωρίζω τις λεπτομέρειες του συμβάντος και ούτε χρειάζεται.

Αυτά που πρέπει να γνωρίζω, είναι αυτά που βλέπουμε και γνωρίζουμε όλοι. Ότι το νησάκι δεν είναι σε τίποτα προετοιμασμένο για να εξασφαλίσει στους ντόπιους και να δεχτεί τους επισκέπτες του, με ασφάλεια, αυτή την εποχή μαζικής εισροής πληθυσμού και οχημάτων! Ευπρόσδεκτα τα οφέλη της τουριστικής ανάπτυξης, αλλά δεν μπορώ να φανταστώ ότι κάποιος είναι διατεθειμένος να χάσει τη ζωή του γι’ αυτά.

Δεν θέλω, ούτε χρειάζεται να αρχίσω οποιουδήποτε είδους αφ’ υψηλού κήρυγμα για την οδηγική και κυκλοφοριακή συμπεριφορά καθενός, από τους χιλιάδες μετακινούμενος, νύχτα-μέρα στο νησάκι. Είμαι σίγουρη ότι ο καθένας μόνος του και δείχνοντας όμως μάλλον μόνο τους άλλους και όχι τον εαυτό του ως υπαίτιους, θα έχει να πει δεκάδες ιστορίες τρόμου, από μία κατάσταση στους δρόμους του νησιού, στην οποία βρέθηκε μάρτυρας ή…. πρωταγωνιστής.

Χρειάζεται όμως να απευθυνθώ στη Δημοτική Αρχή και στον καθένα από εμάς, όχι ως οδηγούς, αλλά ως δημότες, ως πολίτες, ως κατοίκους της Λέρου.

Υπό αυτή την ιδιότητά μας, η ευθύνη είναι συλλογική. Πέρα από την ατομική ευθύνη του υπαίτιου οδηγού του συγκεκριμένου τροχαίου εγκλήματος κατά της πεζής, το μεσημέρι της Τρίτης 4 Αυγούστου 2026, στην Αγία Μαρίνα της Λέρου.

Η επιστολή μου αυτή απευθύνεται σε όλους, υπό αυτή την έννοια και με αυτό το πρίσμα. Και θέτω τα εξής ερωτήματα:

• Γιατί ανεχόμαστε αυτή την αποτρόπαια εκατόμβη;
• Γιατί δεν επαναστατούμε απέναντι σε αυτή την προσβλητική για τη νοημοσύνη μας, μοιρολατρία, ότι ήταν τυχερό του θύματος, να βρεθεί τη λάθος στιγμή, στο λάθος μέρος;
• Γιατί δεχόμαστε να παίζουμε τη ζωή μας κορώνα-γράμματα ακόμα και όταν πηγαίνουμε επισκέπτες για λίγες ημέρες, σε ένα υποτιθέμενο ειδυλλιακό μέρος για να αποδιώξουμε από πάνω μας το φορτίο μιας δύσκολης χρονιάς, μέσα σε μία απάνθρωπη συνήθως μεγαλούπολη;
• Γιατί δεχόμαστε να παίζουμε τη ζωή μας κορώνα-γράμματα, οι ντόπιοι, στο όνομα της τουριστικής ανάπτυξης, μέσα σε συνθήκες κατακλυσμιαίας προσέλευσης οχημάτων και επισκεπτών;
• Γιατί ανεχόμαστε για τους εαυτούς μας και τους άλλους, μία βάρβαρη και πρωτόγονη αντιμετώπιση ενός φαινομένου, όπως αυτό της κυκλοφοριακής συμφόρησης, σε ένα λιλιπούτειο τόπο, όπως η Λέρος, αυτή την περίοδο; Δεν υπάρχει τίποτα πιο βέβαιο ότι θα πληρώσουμε αυτή την ανοχή και απάθεια με ΑΙΜΑ!
• Γιατί ανεχόμαστε – είτε χειμώνα, είτε καλοκαίρι – να σκοτώνονται άνθρωποι σε τροχαία, σε μία σταλιά νησί;

Θα μπορούσα να συνεχίσω με ατέλειωτο κατάλογο ερωτημάτων, αλλά θέλω να πιστεύω ότι όλοι καταλαβαίνουμε αυτό που θέλω να πω. Αυτό για το οποίο θέλω να διαμαρτυρηθώ, να φωνάξω!

Σταματήστε αυτή την ηλίθια, αιματηρή θυσία στο Μινώταυρο της αδιαφορίας, της απάθειας, της μοιρολατρίας, αλλά τολμώ να πω και του κέρδους, καθώς είμαι σίγουρη ότι δεν θα λείψουν και αυτοί που θα δυσανασχετήσουν από λόγους μικροσυμφερόντων, εάν παρθούν γενναίες αποφάσεις για τη ρύθμιση της κυκλοφορίας στο νησί.

Εάν δοθεί προτεραιότητα στους ανθρώπους και όχι στο συμφέρον κάποιου, μικρό ή μεγάλο.

Σε αυτό το δημόσιο διάλογο που πρέπει να ανοίξει εδώ και τώρα, δεν είμαι διατεθειμένη να ακούσω την παραμικρή δικαιολογία για το ότι ενδεχομένως δεν μπορεί να γίνει τίποτα για να αλλάξει αυτή η απαράδεκτη συνθήκη που ισχύει αυτή τη στιγμή στην οδική κυκλοφορία του νησιού.

ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΤΙΠΟΤΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΛΛΑΞΕΙ, ΠΡΟΚΕΙΜΕΝΟΥ ΝΑ ΕΞΑΛΕΙΦΘΕΙ Η ΒΑΡΒΑΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΤΡΟΧΑΙΩΝ ΕΓΚΛΗΜΑΤΩΝ, ΑΡΚΕΙ ΝΑ ΤΟ ΑΠΟΦΑΣΙΣΟΥΜΕ!

Η Λέρος είναι ένας μικρός περίκλειστος τόπος και δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την πολύ θλιβερή κατάσταση που επικρατεί αυτή τη στιγμή στους δρόμους της. Θλιβερή από κάθε άποψη. Η Λέρος, όπως και κάθε μικρός τόπος, όπου καταγράφονται τόσο συχνά τροχαία εγκλήματα, θάνατοι, τραυματισμοί, οφείλει και πρέπει να κάνει δικό της, το όραμα ΜΗΔΕΝ! Κανένας θάνατος, κανένας τραυματισμός, κανένα θύμα τροχαίου, κανένα τροχαίο.

VISION ZERO – ΟΡΑΜΑ ΜΗΔΕΝ

Αυτό θα έπρεπε να είναι εδώ και χρόνια το ΟΡΑΜΑ του Δήμου, των δημοτών και των κατοίκων του νησιού! Ας ρωτήσουμε τους πολλούς Σκανδιναβούς φίλους του νησιού μας, τι είναι το VISION ZERO – ΟΡΑΜΑ ΜΗΔΕΝ

Το Όραμα Μηδέν είναι η σουηδική προσέγγιση στο ζήτημα της οδικής ασφάλειας. Η φιλοσοφία του μπορεί να συμπυκνωθεί σε μία πρόταση: Καμία απώλεια ζωής δε είναι αποδεκτή. Η προσέγγιση του Οράματος Μηδέν έχει αποδειχθεί απόλυτα επιτυχής. Βασίζεται στο απλό γεγονός ότι είμαστε άνθρωποι και κάνουμε λάθη. Το οδικό σύστημα πρέπει να εξασφαλίζει την κυκλοφορία. Αλλά πρέπει επίσης, να είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να μας προστατεύει σε κάθε στροφή. Η Σουηδία έχει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά θνησιμότητας που σχετίζονται με την κυκλοφορία στον κόσμο – και τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν σαφώς ότι η ασφάλεια δεν θέτει σε δεύτερη μοίρα την κινητικότητα. Αντίθετα, η αυξημένη κινητικότητα εξαρτάται στην πραγματικότητα από την αποτελεσματική οδική ασφάλεια. Το Όραμα Μηδέν σε πολλές χώρες, όπως η Σουηδία, η Ολλανδία, η Ισπανία, η Νορβηγία έχει γίνει πραγματικότητα. Πάνω από 900 ευρωπαϊκές πόλεις έχουν ήδη καταφέρει να καταγράψουν μηδενικούς θανάτους από τροχαία, σε τουλάχιστον ένα έτος εφαρμογής των προγραμμάτων τους. Συνιστώ σε όποιον πραγματικά συναισθάνεται τη σοβαρότητα του θέματος να αναζητήσει στην ιστοσελίδα του SOS-Τροχαία Εγκλήματα, πολύτιμες πληροφορίες για το θέμα.

Και ας στενοχωρήσω κάποιους, πρέπει να πω:

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, αυτό που συμβαίνει στη Λέρο, όσον αφορά την κυκλοφορία στους δρόμους της. Είναι ανήκουστο να μην έχει εφαρμοστεί το όριο των 30 χμ ταχύτητας, ακόμα. Ούτε καν τώρα μέσα στην καρδιά της καλοκαιρινής σεζόν, μέσα σε στενά και δρόμους που δεν χωρά παραπάνω από ενάμιση αυτοκίνητο.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν σταματάμε ή σταθμεύουμε τα αυτοκίνητά μας όπου βρούμε, οπουδήποτε, ακόμα και μέσα στη μέση του δρόμου. Ακόμα και στο Λακκί που έχει προδιαγραφές πόλης, είναι πρωτοφανής ο τρόπος που η αυθαίρετη στάση και στάθμευση προκαλεί σκηνικό Καλκούτας, αναγκάζοντας τα κινούμενα οχήματα σε ελιγμούς που ανά πάσα στιγμή μπορούν να προκαλέσουν τροχαία ή που εμποδίζουν την ορατότητα ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να συμβεί.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν υπάρχουν παντού ζώνες στις οποίες να απαγορεύεται οποιαδήποτε κυκλοφορία οχημάτων.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν έχουν διαμορφωθεί παντού σε όλες τις περιοχές του νησιού, σε κατάλληλα σημεία σύγχρονα δωρεάν, δημοτικά πάρκινγκ, στα οποία να είναι υποχρεωμένοι οι οδηγοί να αφήνουν τα αυτοκίνητά τους και όχι να παρατηρείται το φαινόμενο να θέλει ο καθένας το αυτοκίνητο ή τη μηχανή του δίπλα εκεί που κάνει το μπάνιο του, εκεί που τρώει, εκεί που διασκεδάζει.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν γίνονται γίνονται έλεγχοι για την κατανάλωση αλκοόλ και ουσιών από τους οδηγούς.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν έχουν γίνει μονοδρομήσεις, εκεί που είναι ολοφάνερο ότι δεν γίνεται να βρεθείς αντιμέτωπος με όχημα ερχόμενο από την αντίθετη κατεύθυνση.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν παρκάρουμε τα αυτοκίνητά μας κατά μήκος στενών και επικίνδυνων δρόμων διπλής κατεύθυνσης, αναγκάζοντας τα κινούμενα οχήματα να τους διασχίσουν με το γκρεμό ή τα χαντάκια να χάσκουν δίπλα, έτοιμα να καταπιούν οχήματα και ανθρώπους.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν έχουν τοποθετηθεί ούτε καν κάτοπτρα σε δύσκολα σημεία που δεν υπάρχει ορατότητα από τον οδηγό, ώστε να εξασφαλίζεται κατ’ ελάχιστον έλεγχος για διερχόμενα άλλα οχήματα ή πεζούς.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν εξακολουθούν να υπάρχουν πινακίδες με όρια ταχύτητας 40 και 50 χμ σε δρόμους που καμία προδιαγραφή γι’ αυτό δεν έχουν, παρόλο που έχει αλλάξει ο σχετικός νόμος.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν υπάρχει συστηματική, καθημερινή επιτήρηση και ρύθμιση της κυκλοφορίας, υπό τις συνθήκες της δραματικής εποχικής αύξησης της κίνησης στους δρόμους του νησιού

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, εάν δεν υπάρχει κανένα πρόγραμμα κυκλοφοριακής αγωγής, καμία πρόνοια ενημέρωσης, συζήτησης, αλλαγής νοοτροπίας, εκπαίδευσης των νέων και παλιών οδηγών, προσαρμοσμένη στις ανάγκες και τη φυσιογνωμία του τόπου.

Είναι σοβαρό πρόβλημά μας, να ζούμε αυτή την τριτοκοσμική κατάσταση στο κυκλοφοριακό σε όλο το νησί, είτε είμαστε ντόπιοι, είτε είμαστε επισκέπτες.

ΕΙΝΑΙ ΟΛΑ ΣΟΒΑΡΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΛΑ!

Δεν τιμά κανένα μας να τα προσπερνάμε, επικαλούμενοι τη θεά Τύχη ή την κακιά μοίρα για όποιον κάθε λίγο και λιγάκι, χάνει τη ζωή του τόσο παράλογα, τόσο άδικα, με τόση βία! Για όποιον μένει πίσω για πάντα τραυματισμένος, για πάντα πενθώντας, για πάντα μισός, κρατώντας μόνο λίγη από τη συμπόνια μας γι’ αυτόν και την τρισκατάρατη μοίρα του, την οποία δεν θέλουμε ούτε να σκεφτούμε ότι μπορεί να βρει κι εμάς.

Δεν χρειάζεται να είναι κάποιος συγκοινωνιολόγος για να καταλάβει το εξαιρετικά ελλειματικό επίπεδο στο οποίο βρίσκεται το νησί, όσον αφορά την οδική ασφάλεια. Λυπάμαι από τα τρίσβαθα της ψυχής μου για την αδικοχαμένη γυναίκα και για το γεγονός ότι για όλους τους παραπάνω λόγους, έχουμε ένα μέρος της ευθύνης για ό,τι παρόμοιο συμβαίνει σε αυτό τον μικρό τόπο και θα μπορούσε να μην έχει γίνει έτσι.

Θυμώνω όταν σκέφτομαι ότι ο μηχανισμός με τον οποίο συνήθως λειτουργούμε ως άτομα, είναι μία πρόσκαιρη θλίψη και ταυτόχρονα μία συνειδητή προσπάθεια απώθησης του συμβάντος στην κατηγορία του μη αναστρέψιμου, για το οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε τίποτα – το θάνατο – , σκέψη η οποία μας απαλλάσσει και από τις ενοχές για ό,τι συνέβη. Μέχρι να έλθει το επόμενο, το οποίο επίσης θα προσπαθήσουμε να απωθήσουμε στη λήθη, αφού προς στιγμή θλιβούμε (έστω και ειλικρινά).

Αλλά, εάν επιλέξουμε για τον εαυτό μας να συγκαταλέγει τα τροχαία συμβάντα στην τύχη, ο φαύλος κύκλος που προσπαθώ να περιγράψω παραπάνω θα επαναλαμβάνεται διαρκώς. Οι πιθανότητες να πέσουμε μέσα στο λάκκο που αφήνουμε να σκάβεται διαρκώς είναι πολύ μεγάλες, πιστέψτε με. Εξακόσιοι άνθρωποι σκοτώνονται κάθε χρόνο στην Ελλάδα από τροχαία. Είναι τριπλάσιοι στον αριθμό από το θάνατο από υπερβολική δόση ναρκωτικών. Οι πιθανότητες να πέσουμε μέσα στο λάκκο που αφήνουμε να σκάβεται και να σκοτωθούμε σε τροχαίο, είναι μία στις διακόσιες και λιγότερο, κατά τη διάρκεια της ζωής μας, να ξέρετε. Αν ελπίζετε να κερδίσετε το τζόκερ, δεν θέλω να σας στενοχωρήσω, αλλά οι πιθανότητες να σκοτωθείτε σε τροχαίο είναι εκατομμύρια φορές περισσότερες. Ο θάνατος και η ανήκεστη σωματική βλάβη από τροχαία βρίσκεται παγκόσμια στην κορυφή των στατιστικών βίαιου θανάτου. Αυτό το θλιβερό νήμα μπορούμε και πρέπει να το κόψουμε.

Με την ελπίδα ότι θα βρεθούν αυτιά ανοιχτά σε αυτή την κραυγή διαμαρτυρίας και αγωνίας, παραμένω στη διάθεση καθενός και με την ιδιότητα του μέλους και Αντιπροέδρου του Συλλόγου SOS-Τροχαία Εγκλήματα.

---

Μαργαρίτα Κουτσανέλλου

Λέρος, 7 Αυγούστου 2026