Αντίστροφη μέτρηση στο Πολεμικό Ναυτικό για τη σύμβαση που θα εξοπλίσει ακόμη περισσότερο τις φρεγάτες ΜΕΚΟ. Ο λόγος για το υπερσύγχρονο πυροβόλο Sovraponte που θα εγκατασταθεί στην πρύμνη των ΜΕΚΟ.
Το Πολεμικό Ναυτικό βρίσκεται όλο και πιο κοντά στην υλοποίηση ενός από των πλέον κρίσιμων υποπρογραμμάτων εκσυγχρονισμού των φρεγατών ΜΕΚΟ κλάσης «ΥΔΡΑ».
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του OnAlert.gr, οι συζητήσεις με την κατασκευάστρια εταιρεία για την απόκτηση και τοποθέτηση του υπερσύγχρονου ναυτικού πυροβόλου Sovraponte 76/62 ολοκληρώνονται, ενώ ο χρόνος μετρά αντίστροφα για τη συμβασιοποίηση.
Η επιλογή του Sovraponte δεν αντιμετωπίζεται ως μια ακόμη προμήθεια «ρουτίνας». Αντίθετα, αποτυπώνει μια σαφή αλλαγή φιλοσοφίας στην εγγύς άμυνα των μονάδων επιφανείας, με το Πολεμικό Ναυτικό να αναζητά λύσεις που δεν περιορίζονται σε έναν μόνο ρόλο, αλλά προσφέρουν πολλαπλασιαστικό επιχειρησιακό αποτέλεσμα. Και αυτό ακριβώς είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του Sovraponte, καθώς λειτουργεί ως CIWS νέας γενιάς, αλλά ταυτόχρονα ως όπλο επιφανείας και υποστήριξης, με δυνατότητα χρήσης «έξυπνων» πυρομαχικών και ακρίβειας σε αποστάσεις που ξεπερνούν κατά πολύ τα κλασικά δεδομένα ενός συστήματος εγγύς άμυνας.
Στο σχεδιασμό που εξετάζεται, τα πυροβόλα θα τοποθετηθούν στο πρυμναίο τμήμα των φρεγατών, σε θέση που επιτρέπει μέγιστη κάλυψη τομέων και άμεση επιχειρησιακή αξιοποίηση χωρίς τις βαριές δομικές παρεμβάσεις που απαιτούν παραδοσιακές εγκαταστάσεις πυροβόλων. Πρόκειται για το σημείο όπου σήμερα βρίσκεται το δεύτερο Phalanx, ένα σύστημα με τεράστια ιστορία και αποδεδειγμένη αξία, αλλά με όρια απέναντι στη νέα απειλή.
Στο επίκεντρο της άμυνας βρίσκονται πλέον οι επιθέσεις κορεσμού, τα σμήνη UAV και οι πύραυλοι cruise χαμηλού ύψους, καθώς ο ναυτικός πόλεμος μεταβάλλεται πλέον με ταχύτητα και αλλάζει χαρακτηριστικά.
Το Sovraponte έρχεται να καλύψει αυτή τη «γκρίζα ζώνη» μεταξύ CIWS και κύριου πυροβόλου. Και ακριβώς γι’ αυτό η επιλογή του αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς γίνεται σε μια περίοδο που το Πολεμικό Ναυτικό επιχειρεί να διασφαλίσει ότι οι ΜΕΚΟ δεν θα αποτελούν απλώς πλοία που παραμένουν σε υπηρεσία, αλλά μονάδες πρώτης γραμμής δίπλα στις νέες FDI, με πραγματική ικανότητα αυτοπροστασίας και υψηλή διαθεσιμότητα.
«Sovraponte»: Στη λογική του σύγχρονου πολέμου
Η ίδια η ονομασία του συστήματος εξηγεί και το «μυστικό» του. «Sovraponte» σημαίνει κυριολεκτικά «πάνω στο κατάστρωμα». Σε αντίθεση με κλασικές διαμορφώσεις πυροβόλων που απαιτούν εκτεταμένες μετασκευές, διεισδύσεις στο κύτος, αναδιαμόρφωση χώρων και αλλαγές σε υποδομές του πλοίου, το συγκεκριμένο σύστημα σχεδιάστηκε ώστε να εγκαθίσταται πλήρως πάνω στο κατάστρωμα. Ο μηχανισμός επαναγέμισης, τα συστήματα ελέγχου και η αποθήκη πυρομαχικών είναι ενσωματωμένα στη βάση του, με απόθεμα 76 βλημάτων έτοιμων για άμεση χρήση.
Αυτό το χαρακτηριστικό δεν είναι απλώς τεχνική λεπτομέρεια αλλά ο παράγοντας που επιτρέπει την τοποθέτηση σε σημεία όπου μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν επιχειρησιακά δύσκολη ή οικονομικά ασύμφορη η εγκατάσταση πυροβόλου. Το πρυμναίο τμήμα των ΜΕΚΟ, κοντά στο υπόστεγο και την περιοχή ελικοπτέρου, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Εκεί όπου το Πολεμικό Ναυτικό αναζητά αυξημένη κάλυψη έναντι απειλών χαμηλού ύψους και μικρής διατομής, χωρίς να παρέμβει στη δομή του πλοίου ή να ανοίξει έναν κύκλο βαρέων εργασιών που θα επηρεάσουν χρονοδιάγραμμα και κόστος.
Από το CIWS στη «πολλαπλή αποστολή»
Το Sovraponte αποτελεί την πιο πρόσφατη εξέλιξη της οικογένειας 76/62 Super Rapid της Leonardo. Η πλατφόρμα είναι δοκιμασμένη, αλλά το πακέτο αναβαθμίσεων και η φιλοσοφία εγκατάστασης δημιουργούν ένα σύστημα που δεν περιορίζεται σε μία αποστολή. Με ρυθμό βολής 120 βλημάτων το λεπτό, μπορεί να λειτουργήσει ως εγγύς άμυνα απέναντι σε εναέριες απειλές, αλλά και ως όπλο επιφανείας εναντίον ταχυπλόων, UAV θαλάσσης, ακόμη και ως μέσο υποστήριξης σε χερσαίες προσβολές από το θαλάσσιο χώρο.
Η «επανάσταση» όμως βρίσκεται στα πυρομαχικά. Τα κατευθυνόμενα DART (Driven Ammunition Reduced Time of flight) έχουν σχεδιαστεί για να δίνουν στο πυροβόλο χαρακτηριστικά CIWS απέναντι σε εναέριους στόχους. Σε επιχειρησιακούς όρους, αυτό μεταφράζεται σε δυνατότητα αναχαίτισης απειλών σε αποστάσεις έως περίπου 5 χιλιομέτρων, με μεγάλη ακρίβεια και ταχύτητα απόκρισης, ειδικά απέναντι σε στόχους που δεν μοιάζουν με τα «κλασικά» αεροσκάφη όπως μικρά UAV, αργά ή πολύ χαμηλά ιπτάμενα μέσα, αλλά και βλήματα που επιχειρούν με ελάχιστο χρόνο προειδοποίησης.
Παράλληλα, τα προηγμένα Vulcano 76 επεκτείνουν την εμβέλεια έως και 40 χιλιόμετρα δίνοντας δυνατότητες προσβολής στόχων σε αποστάσεις που παραδοσιακά δεν συνδέονται με όπλο 76 χιλιοστών. Παλαιότερα το 76άρι αντιμετωπιζόταν ως «όπλο αυτοπροστασίας» και υποστήριξης αλλά πλέον μετατρέπεται σε εργαλείο ακριβείας, που μπορεί να αξιοποιηθεί τακτικά σε περισσότερα σενάρια.
Με άλλα λόγια, αποτελεί σύστημα που καλύπτει ένα μεγάλο φάσμα, από την εγγύς άμυνα μέχρι τον ρόλο ενός μεσαίου διαμετρήματος όπλου ακριβείας. Και αυτό, για τις ΜΕΚΟ, σημαίνει αύξηση επιχειρησιακής ευελιξίας χωρίς την ανάγκη εγκατάστασης πολλών διαφορετικών συστημάτων για κάθε αποστολή.
Αυτονομία, δικτύωση και επιβιωσιμότητα
Ένα ακόμη στοιχείο που καθιστά το Sovraponte ιδιαίτερα ελκυστικό είναι η λειτουργική του αυτονομία. Το σύστημα ενσωματώνει δικό του σύστημα ελέγχου πυρός και μπορεί να λειτουργήσει ανεξάρτητα, ακόμη και σε συνθήκες όπου το Κέντρο Διοίκησης Μάχης δεν είναι διαθέσιμο λόγω βλάβης ή έντονης ηλεκτρονικής πίεσης. Σε ένα περιβάλλον όπου οι παρεμβολές και η προσπάθεια «τύφλωσης» των αισθητήρων αποτελούν πλέον καθημερινό σενάριο, η ύπαρξη ενός όπλου που μπορεί να συνεχίσει να μάχεται έχει ιδιαίτερη αξία.
Ταυτόχρονα, το Sovraponte είναι πλήρως διασυνδεδεμένο με τα σύγχρονα συστήματα μάχης. Σε ένα πλαίσιο εκσυγχρονισμού που περιλαμβάνει νέα ψηφιακή σουίτα, νέους αισθητήρες και αναβάθμιση του CMS, το πυροβόλο μπορεί να ενταχθεί ομαλά στο συνολικό «πακέτο», προσφέροντας ταχεία μεταφορά δεδομένων και επιτάχυνση του κύκλου εντοπισμού-απόφασης-εμπλοκής.
Οι απειλές κορεσμού αλλάζουν τα δεδομένα
Οι επιθέσεις κορεσμού με UAV, η χρήση φθηνών drones ως δολώματα ή ως φορείς εκρηκτικών, η ραγδαία εξάπλωση πυραύλων cruise και η εμπειρία από σύγχρονες συγκρούσεις οδηγούν σε αναθεώρηση τα δεδομένα του ναυτικού πολέμου.
Τα παραδοσιακά CIWS σχεδιάστηκαν για μια εποχή διαφορετικών απειλών και διαφορετικών ρυθμών εμπλοκής. Η νέα πραγματικότητα απαιτεί ευελιξία, επιλογές πυρομαχικών, δυνατότητα εμπλοκής πολλαπλών τύπων στόχων και, κυρίως μεγαλύτερη οικονομία πυρός. Δεν είναι τυχαίο ότι η διεθνής τάση στρέφεται σε συστήματα που συνδυάζουν καθοδηγούμενα πυρομαχικά και πολυλειτουργικότητα.
Το Sovraponte έχει ήδη επιλεγεί από το Ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό για τις φρεγάτες πολλαπλών ρόλων PPA κλάσης Thaon di Revel, ενώ έχει επιλεγεί και για τις νέες ολλανδο-βελγικές φρεγάτες ανθυποβρυχιακού πολέμου (ASWF). Στην Ολλανδία εξετάζεται επίσης ως διάδοχος λύση για τα Goalkeeper CIWS σε υφιστάμενες μονάδες, κάτι που δείχνει ότι τα ναυτικά της πρώτης γραμμής αξιολογούν πως τα κλασικά συστήματα εγγύς άμυνας δεν επαρκούν πλέον ως «μονοδιάστατη» απάντηση.
Η επιλογή του από το Πολεμικό Ναυτικό επιβεβαιώνει ότι το Ναυτικό Επιτελείο διαβάζει τα μηνύματα και εναρμονίζεται με τις διεθνείς τάσεις. Επιπλέον, ανοίγει προοπτικές ομοιοτυπίας και ενιαίας υποστήριξης με συστήματα που εγκαθίστανται σε νέας γενιάς Μονάδες, μειώνοντας μακροπρόθεσμα το κόστος κύκλου ζωής και ενισχύοντας τη διαλειτουργικότητα.
Αντικατάσταση του πρυμναίου Phalanx: Απόφαση με επιχειρησιακή λογική
Η εγκατάσταση στο πρυμναίο τμήμα δεν είναι τυχαία. Στις ΜΕΚΟ, η πρύμνη είναι ο χώρος όπου μπορεί να επιτευχθεί ουσιαστική ενίσχυση τομέων κάλυψης απέναντι σε απειλές που εμφανίζονται για να αιφνιδιάσουν και διαθέτουν χαμηλό ίχνος. Επιπλέον, η δυνατότητα εγκατάστασης χωρίς βαριές μετασκευές μειώνει ρίσκο και χρόνο εργασιών, κάτι κρίσιμο καθώς το πρόγραμμα εκσυγχρονισμού οφείλει να διατηρήσει την επιχειρησιακή διαθεσιμότητα του Στόλου.
Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Sovraponte θα αναλάβει ρόλο κύριου συστήματος εγγύς άμυνας στο σημείο που σήμερα εξυπηρετεί το δεύτερο Phalanx, προσφέροντας ταυτόχρονα μεγαλύτερη ευελιξία για πυρά κατά στόχων επιφανείας. Αυτό σημαίνει ότι η ΜΕΚΟ θα διαθέτει ένα όπλο που δεν σχεδιάζεται να αντιμετωπίσει μόνο τον πύραυλο στην τελευταία γραμμή άμυνας, αλλά μπορεί να συμμετέχει ενεργά στη μάχη με επιλογές κλιμάκωσης.
Αναβάθμιση του κύριου πυροβόλου και πλήρης εξισορρόπηση οπλισμού
Η απόφαση να προχωρήσει το πρόγραμμα Sovraponte στο πρυμναίο θεωρείται ότι ανοίγει δρόμο για το επόμενο μεγάλο κεφάλαιο που αφορά την αναβάθμιση του κύριου πυροβόλου των φρεγατών. Με άλλα λόγια, το Πολεμικό Ναυτικό δεν βλέπει το Sovraponte αποκομμένο από το συνολικό πακέτο, αλλά ως μέρος μιας κλιμακωτής αναβάθμισης, που θα φέρει ισορροπία μεταξύ αισθητήρων, συστημάτων μάχης και όπλων.
Στον πυρήνα της λογικής αυτής βρίσκεται η ανάγκη να αποκτήσουν οι ΜΕΚΟ «μοντέρνα» αρχιτεκτονική με ψηφιακό σύστημα μάχης, αυξημένη επίγνωση κατάστασης, ενισχυμένη αυτοπροστασία και δυνατότητα προσαρμογής σε νέα πυρομαχικά και τακτικές. Έτσι, το πλοίο παραμένει αξιόπιστη μονάδα κρούσης και επιβίωσης σε περιβάλλον υψηλής απειλής, συμπληρώνοντας τις νέες φρεγάτες και κρατώντας βάθος στον Στόλο.
Εκσυγχρονισμός ΜΕΚΟ: Από τη στασιμότητα στην υλοποίηση
Οι φρεγάτες ΜΕΚΟ υπήρξαν για δεκαετίες η ραχοκοκαλιά του Στόλου. Όμως τα χρόνια καθυστέρησης, οι αλλαγές σχεδιασμού και η συνεχής μετατόπιση προτεραιοτήτων δημιούργησαν ένα κενό που δεν μπορούσε να μείνει άλλο ανοιχτό. Σήμερα, με τις νέες μονάδες να εντάσσονται σταδιακά και τις απαιτήσεις να αυξάνονται, ο εκσυγχρονισμός των ΜΕΚΟ αποτελεί προϋπόθεση για να παραμείνει ισχυρή η συνολική διάταξη δυνάμεων.
Το Sovraponte εντάσσεται ακριβώς σε αυτή τη λογική ως λύση υψηλής τεχνολογίας και χαμηλού κόστους, με σχετικά εύκολη εγκατάσταση, που ενισχύει την αυτοπροστασία και δίνει δυνατότητες πέραν της παραδοσιακής έννοιας του CIWS. Η ουσία είναι ότι το Πολεμικό Ναυτικό επιδιώκει να ανακτήσει χαμένο χρόνο, όχι με πρόχειρες επιλογές, αλλά με συστήματα που προσθέτουν πραγματική αξία και αντέχουν στο μέλλον.
Αν το πρόγραμμα προχωρήσει με τους ρυθμούς που περιγράφονται, τότε οι ΜΕΚΟ κλάσης «ΥΔΡΑ» θα κάνουν ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα για να παραμείνουν ενεργό, αξιόμαχο και χρήσιμο εργαλείο ισχύος, σε μια περίοδο που ο χρόνος δεν είναι σύμμαχος αλλά αντίπαλος. Και αυτός είναι ο λόγος που το Πολεμικό Ναυτικό θέλει να κλείσει τις εκκρεμότητες και να περάσει στην πράξη.
