Η τραγωδία στη Χίο, με τουλάχιστον 15 νεκρούς μετανάστες μετά τον εντοπισμό του φουσκωτού από το Λιμενικό, επανέφερε με τον πιο σκληρό τρόπο το πραγματικό μέτρο του Μεταναστευτικού: όταν τα κυκλώματα των λαθροδιακινητών αποφασίζουν να δράσουν, το τίμημα δεν είναι στατιστικό -είναι ανθρώπινες ζωές. Ομως, πλέον, το σκεπτικό ότι «η ενθάρρυνση της παράνομης μετανάστευσης οδηγεί νομοτελειακά σε τραγωδίες» δεν διατυπώνεται μόνο στην Αθήνα.
Σε ανάρτησή του ο Αμερικανός αναπληρωτής ΥΠΕΞ, αρμόδιος για τη Μετανάστευση, Κρίστοφερ Λαντάου, σημείωσε με αφορμή την τραγωδία της Χίου ότι «η υποβοήθηση της παράνομης μετανάστευσης καταλήγει πάντα σε φοβερές τραγωδίες», ενώ έκανε λόγο για «ανθρωπιστική καταστροφή» που προκαλούν τα ανοιχτά σύνορα – από εγκαταλείψεις μεταναστών σε φορτηγά μέχρι ναυάγια και πνιγμούς».
Στην ίδια παρέμβαση, απέδωσε ευθύνη τόσο στα εγκληματικά δίκτυα όσο και σε όσους, όπως έγραψε, «κλείνουν το μάτι στην παρανομία για πολιτικούς λόγους», υποστηρίζοντας ότι «αυτό πρέπει να σταματήσει».
ΧΙΟΣ: 14 νεκροί και 25 τραυματίες μετά από επεισόδιο
Στο φόντο αυτό, ο αρμόδιος υπουργός Θάνος Πλεύρης επιχειρεί να «κλειδώσει» νομοθετικά -και να το δείξει έμπρακτα στο πεδίο- ένα τρίπτυχο που συνοψίζεται ως εξής: βαρύτερες ποινές για τους διακινητές, πιο αυστηρό και διαφανές πλαίσιο για τις ΜΚΟ που δρουν στο Μεταναστευτικό και οργανωμένη νόμιμη μετανάστευση με κανόνες ώστε οι ανάγκες της οικονομίας να καλύπτονται από ελεγχόμενες οδούς και όχι από την γκρίζα ζώνη της παρανομίας. Με άλλα λόγια, να μην διαλέγουν τα κυκλώματα ποιος μπαίνει στη χώρα και να μην υπάρχουν «παράθυρα» που κάνουν την παρανομία να μοιάζει με επιλογή.
Βαριές ποινές
Στον πυρήνα των διατάξεων του νομοσχεδίου για τη νόμιμη μετανάστευση που ψηφίστηκε την περασμένη Πέμπτη από τη Βουλή, στα άρθρα 15-16 μπαίνει μια σαφής κλιμάκωση των ποινών για τη διακίνηση παράνομων μεταναστών. Από ηπιότερες περιπτώσεις που μπορούν να κινηθούν σε επίπεδο πλημμελήματος, έως βαριά κακουργηματική μεταχείριση που φτάνει στις πιο ακραίες εκδοχές και στα ισόβια -ιδίως όταν υπάρχει απώλεια ζωής. Το μήνυμα είναι προφανές. Η διακίνηση δεν αντιμετωπίζεται ως «γκρίζα παραβατικότητα», αλλά ως οργανωμένο έγκλημα με πολύ συγκεκριμένο κοινωνικό κόστος.
Και εδώ έρχεται η δεύτερη ενότητα: η ειδική αντιμετώπιση όταν ο διακινητής είναι μέλος ΜΚΟ εγγεγραμμένης στο μητρώο του υπουργείου.
ΜΚΟ: Οταν υπάρχει πρόσβαση και χρήματα, υπάρχει και βαρύτερη ευθύνη
Η ρύθμιση για τις ΜΚΟ «πατά» σε δύο πόδια. Πρώτον, επιχειρείται απλοποίηση της εγγραφής στο μητρώο με το επιχείρημα ότι δεν πρέπει να λειτουργεί ως «κλειστό κλαμπ» λίγων οργανώσεων. Δεύτερον -και κρισιμότερο- όταν εμπλέκεται σε διακίνηση μέλος ΜΚΟ που είναι εγγεγραμμένη, τα αδικήματα δεν αντιμετωπίζονται πλέον «χαμηλά». Μπαίνουν αποκλειστικά στο πεδίο των κακουργημάτων, με ποινές που κυμαίνονται από 5 έως 20 χρόνια για κάθε μεταφερμένο παράνομο μετανάστη και ισόβια σε περίπτωση θανάτου.
Η τραγωδία στη Χίο και οι αλλαγές στο μεταναστευτικό: Νέος νόμος για ισόβια στους διακινητές, τι γίνεται όταν εμπλέκονται ΜΚΟ, τέλος οι δήθεν 17χρονοι
Παράλληλα, προβλέπεται ότι αν αποδεικνύεται ευθύνη της διοίκησης, η ΜΚΟ διαγράφεται από το μητρώο, χάνοντας πρόσβαση και δυνατότητα συμμετοχής σε έργα. Επίσης, καταργείται η δυνατότητα προνομιακών προγραμματικών συμβάσεων: πλέον, συμβάσεις μόνο με διαγωνιστικές διαδικασίες.
«Κόβεται» η γέφυρα νόμιμου-παράνομου
Ενα από τα πιο αιχμηρά σημεία του πλαισίου αφορά τους νόμιμους μετανάστες που υποβοηθούν παράνομους -είτε με φιλοξενία, είτε με εργασία, είτε με διευκόλυνση παραμονής.
Η διάταξη προβλέπει απώλεια του καθεστώτος νομιμότητας με στόχο να κοπεί η «αλυσίδα εξυπηρέτησης» που καθιστά την παρανομία βιώσιμη μέσα σε κοινότητες. Δεν είναι μια ρύθμιση «επικοινωνίας»· είναι απόπειρα να αλλάξει η πραγματική καθημερινότητα των δικτύων.
Ασυνόδευτοι 17χρονοι: Τέλος στο «παράθυρο» που λειτούργησε ως μαγνήτης
Επίσης καταργείται η διάταξη που επέτρεπε σε όποιον είχε μπει ως ασυνόδευτος ανήλικος να πάρει άδεια διαμονής έως 10 χρόνια εφόσον παρακολουθούσε τρεις τάξεις σχολείου έως τα 23. Σύμφωνα με το σκεπτικό που παρουσιάζεται, αυτό έγινε μαγνήτης. Αφίξεις κοντά στο όριο ενηλικίωσης, τυπική εγγραφή σε σχολείο και μια πολυετής «ασπίδα» που μπλόκαρε ουσιαστικά κάθε επιστροφή. Πλέον, οι ασυνόδευτοι 17χρονοι αντιμετωπίζονται ως ενήλικες, χωρίς ειδικά προνόμια.
Η αλλαγή αυτή «κουμπώνει» και με το άλλο σκέλος της πολιτικής: τους ελέγχους ανηλικότητας μέσω ιατρικών εξετάσεων, όπου τα πρώτα ευρήματα -όπως έχει παρουσιαστεί- δείχνουν ότι σημαντικό ποσοστό όσων δήλωναν ανήλικοι είναι στην πραγματικότητα ενήλικες.
Νόμιμη μετανάστευση
Μέσα σε όλη τη συζήτηση για την παρανομία υπάρχει και η άλλη πλευρά που συχνά χάνεται, δηλαδή η νόμιμη μετανάστευση ως εργαλείο οικονομίας και τάξης.
Το μήνυμα που εκπέμπεται είναι «νόμιμα, με κανόνες»: άδειες με ελάχιστη διάρκεια (ώστε να μην εκδίδονται σχεδόν… ληγμένες), πιο γρήγορες διαδικασίες και μετακλήσεις εργαζομένων για κλάδους όπου η έλλειψη χεριών είναι χρόνιο πρόβλημα – από την αγροτική παραγωγή και τον τουρισμό μέχρι τις κατασκευές και τη βιομηχανία. Στο ίδιο πνεύμα αναφέρονται εργαλεία προσέλκυσης εξειδικευμένου προσωπικού (Talent Visa, Tech Visa, Blue Card).
Από το κελί στην απέλαση
Τέλος, ο τρίτος κρίσιμος άξονας που συνδέεται με το υπουργείο Δικαιοσύνης αφορά αλλοδαπούς που εκτίουν ποινές για πλημμελήματα: αποφυλάκιση υπό τον όρο της απέλασης. Στην πράξη, η λογική είναι διπλή. Αποσυμφόρηση των φυλακών από κρατούμενους για μικρότερα αδικήματα και ταυτόχρονη ενίσχυση του μηνύματος ότι η παραβατικότητα δεν μεταφράζεται σε «παραμονή με αναστολή», αλλά σε έξοδο από τη χώρα.
