Το ιδιότυπο κρυφτό που παίζουν οι Τούρκοι ψαράδες με το Λιμενικό Σώμα και την Ακτοφυλακή σε ελληνικά χωρικά ύδατα, συχνά σε απόσταση μικρότερη ακόμη και του ενός μιλίου από τις ακτές, είναι γνωστό εδώ και χρόνια σε όσους ζουν στα νησιά του ανατολικού Αιγαίου.
Φέτος, όμως, οι Τούρκοι καπετάνιοι με τις μεγάλες ανεμότρατες αποθρασύνθηκαν εντελώς και έφτασαν να ψαρεύουν σε απόσταση αναπνοής από τις ακτές νησιών όπως το Αγαθονήσι, το ελληνικό ακριτικό νησιού που βρίσκεται νοτιοανατολικά της Σάμου και ανατολικά της Πάτμου. «Οταν αντιληφθούν πως το Λιμενικό και η Ακτοφυλακή βρίσκονται σε αποστολή κάπου αλλού, μπαίνουν βαθιά μέσα στα ελληνικά χωρικά ύδατα και οργώνουν κυριολεκτικά τον βυθό», λένε οι ψαράδες της περιοχής. Και μάλιστα σε μία περίοδο που το ψάρεμα με αυτόν τον τρόπο απαγορεύεται διά ροπάλου προκειμένου να προστατευθούν οι νέες γενιές ψαριών όλων των ειδών.
Η απαγόρευση αυτή, που στην Ελλάδα ισχύει από 24 Μαΐου έως αρχές Οκτωβρίου, φυσικά δεν ισχύει στην Τουρκία. Ναι μεν στην Ελλάδα επιτρέπεται αυτού του είδους η αλιεία στα διεθνή ύδατα και σε απόσταση μεγαλύτερη του 1,5 μιλίου από τις ακτές, πλην όμως οι Τούρκοι αδιαφορούν για τέτοιες λεπτομέρειες. Οταν λοιπόν αντιληφθούν πως τα πλωτά μέσα του Λιμενικού και της Ακτοφυλακής της Ελλάδας βρίσκονται μακριά σε κάποια άλλη αποστολή, συχνά για τον έλεγχο των παράνομων μεταναστευτικών ροών ή τη διάσωσή τους, μπουκάρουν σε ξεκάθαρα ελληνικά νερά και εξαντλούν τα ιχθυοαποθέματα αδιακρίτως. Οταν τα ελληνικά πλωτά μέσα του Λιμενικού και της Ακτοφυλακής επιστρέψουν και τους ζητήσουν το λόγο, τότε απομακρύνονται και πάλι προς την Τουρκία, όχι πρόθυμα και σίγουρα δυσανασχετώντας.
«Φέτος, όταν πήραν χαμπάρι πως έλειπε σε αποστολή η ελληνική ακταιωρός που συνήθως δένει στο λιμάνι και περιπολεί στα νερά μας, έφτασαν να ψαρεύουν σχεδόν πάνω στην ακτογραμμή», υπογραμμίζει στην «Καθημερινή» ο δήμαρχος Αγαθονησίου Βαγγέλης Κόττορος. Οι φωτογραφίες που έδειξε στην «Καθημερινή» μιλούν μόνες τους και προκαλούν εύλογη αγανάκτηση. «Τις τελευταίες ημέρες, που επέστρεψε το σκάφος και ξεκίνησε πάλι τις παρεμβάσεις, μαζεύτηκαν», εξηγεί.
Αλλά το κρυφτό αυτό του Λιμενικού με τους Τούρκους ψαράδες καλά κρατεί: η περιοχή μεταξύ Σάμου, Αγαθονησίου και Λειψών, όπου οι τουρκικές ανεμότρατες εμφανίστηκαν και πάλι, ακόμη και στο ένα μίλι από τους Αρκιούς προς έκπληξη όσον Ελλήνων παραθερίζουν την περίοδο αυτή στα νησιά αυτά, δεν είναι η μόνη στην οποία έχουν εισβάλει ατύπως οι Τούρκοι ψαράδες.
Διότι νοτιότερα, κοντά στα Ιμια, οι ψαράδες της Καλύμνου και των άλλων νησιών βρίσκονται σε πολυετή σύγκρουση για το ποιος έχει δικαίωμα να ψαρεύει πού και ποια εποχή. «Συχνά τα τουρκικά ψαράδικα έχουν επάνω και καραμπίνες», εξηγούν στην «Καθημερινή» ψαράδες που δεν αντέχουν άλλο αυτή την κατάσταση, αφού οι μηχανότρατες των Τούρκων στα ελληνικά νερά σημαίνουν μειωμένα ή και καθόλου ψάρια την επόμενη χρονιά λόγω της αλιείας των νεογνών και των νεαρών ψαριών. Σε αυτή την περιοχή, μάλιστα, εάν τα αίματα ανάψουν και οι Τούρκοι δεν είναι πολύ κοντά στις ελληνικές ακτές, δεν αποκλείεται να καλέσουν τη δική τους ακτοφυλακή με τον κίνδυνο κλιμάκωσης του επεισοδίου σημαντικό.
«Φέτος, όταν πήραν χαμπάρι πως έλειπε σε αποστολή η ελληνική ακταιωρός που περιπολεί στα νερά μας, έφτασαν να ψαρεύουν σχεδόν πάνω στην ακτογραμμή», λέει ο δήμαρχος Αγαθονησίου Βαγγέλης Κόττορος.
«Από τη Σαμοθράκη έως τα βόρεια της Κω, όλοι οι ψαράδες έχουν να διηγηθούν ιστορίες με τους Τούρκους που μπαίνουν στα ελληνικά νερά την πιο κρίσιμη περίοδο για την αναπαραγωγή των ψαριών», εξηγεί στην «Καθημερινή» ο πρόεδρος της Ενωσης Μέσης και Παράκτιας Αλιείας Καλύμνου «Ποσειδών» Κώστας Σαρούκος. Σαφώς εκνευρισμένος, αν όχι αγανακτισμένος, μιλάει για αλλεπάλληλες οχλήσεις που έχει κάνει προς τις αρμόδιες αρχές της ελληνικής πολιτείας, που δυστυχώς, κατ’ αυτόν, δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα όσον αφορά στην προστασία τουλάχιστον του αποθέματος των ψαριών στα ελληνικά νερά. «Δεν σας κρύβω ότι καμιά φορά σκέφτομαι ακόμη και να παραιτηθώ, γιατί ντρέπομαι να ανταμώνω τα μέλη της ένωσής μας που τόσα χρόνια ζητούν προστασία», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο Μιχάλης Πουλιέζος, ο οποίος εκπροσωπεί τους ψαράδες της Πάτμου και που εδώ και πολλές δεκαετίες ψαρεύει σε όλο το Αιγαίο αλλά και στη Μεσόγειο, διατυπώνει μάλιστα την εκτίμηση ότι οι Τούρκοι ψαράδες έχουν εκσυγχρονίσει τον στόλο τους, αυξάνοντας εντυπωσιακά τη δυναμικότητά του όχι μόνο σε αριθμό και μέγεθος πλοίων, αλλά και σε εξοπλισμό, με τη βοήθεια επενδυτών που προέρχονται από τρίτες χώρες, όπως ενδεχομένως η Γερμανία και η Ιταλία.
«Οι Τούρκοι δεν μπορούσαν να απειλήσουν σε τόσο μεγάλο βαθμό όσο σήμερα τα κοπάδια των ψαριών. Τα τελευταία χρόνια, όμως, τους βλέπουμε με ολοένα και μεγαλύτερα πλοία καλά εξοπλισμένα που ξεκινούν το ταξίδι τους από τις τουρκικές ακτές προς το Αγαθονήσι και τους Αρκιούς, ταξιδεύουν βόρεια μέχρι Σαμοθράκη και μετά, κατεβαίνοντας από το κεντρικό Αιγαίο, βάζουν πλώρη για τη δυτική Μεσόγειο προς Μάλτα και ακόμη παραπέρα», αναφέρει στην «Καθημερινή».
Ο καπετάν Θανάσης, βετεράνος ψαράς των Αρκιών που ακόμη και σήμερα βγαίνει για ψάρεμα όποτε το επιτρέπει ο καιρός και ενίοτε βρίσκεται πλάι πλάι με τις τουρκικές μηχανότρατες, λέει στην «Καθημερινή» πως «οι Τούρκοι έχουν έρθει στα νερά μας εδώ και πολλά χρόνια, αλλά φαίνεται πως το κακό παράγινε από τότε που έπιασαν δύο Ελληνες φαντάρους στον Εβρο σε περίπολο μέσα στην Τουρκία». Το περιστατικό για το οποίο μιλάει είναι εκείνο του Μαρτίου του 2018, όταν επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ η Τουρκία συνέλαβε Ελληνες φαντάρους που είχαν εξαιτίας κακοκαιρίας κατά λάθος εισέλθει σε τουρκικό έδαφος στον Εβρο στη διάρκεια της περιπολίας τους.
Η απειλή για τα αποθέματα ψαριών έχει αυξηθεί, καθώς, όπως επισημαίνει ο Μιχάλης Πουλιέζος, ο οποίος εκπροσωπεί τους ψαράδες της Πάτμου, τα πλοία που έρχονται είναι μεγαλύτερα και καλά εξοπλισμένα.
Το γεγονός προκάλεσε τότε διπλωματικό «θρίλερ» για την απελευθέρωση των Ελλήνων στρατιωτών, αλλά, σύμφωνα με ορισμένες διπλωματικές πηγές, αποτέλεσε αφορμή για να ενθαρρύνουν κύκλοι της τουρκικής κυβέρνησης τους ψαράδες να εντείνουν δραστηριότητες όπως η παράνομη αλιεία σε ελληνικά νερά. Μία δραστηριότητα που όμως «συνιστά έργω αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας, την οποία το Ελληνικό Λιμενικό προασπίζει καθημερινά όπου και όσο μπορεί μέχρι εκεί που του επιτρέπεται», αναφέρουν πηγές με γνώση των σχετικών τακτικών εμπλοκής.
Υποστηρίζουν δε πως «η Αθήνα, προκειμένου να προωθήσει κορυφαία εθνικά συμφέροντα, προτιμά να αποφεύγει να δημιουργήσει εντάσεις για μικρότερης σημασίας θέματα». Εξάλλου, τα τουρκικά αλιευτικά, που δεν πραγματοποιούν αβλαβή διέλευση από τα ελληνικά χωρικά ύδατα αλλά ψαρεύουν, μπορούν να συλληφθούν και να κατασχεθούν μόνον εφόσον πιάσουν σε ελληνικό λιμάνι, λένε οι Ελληνες ψαράδες. Μικροεπιχειρηματίες της θάλασσας οι ίδιοι, επί των οποίων όμως ο πέλεκυς της ελληνικής νομοθεσίας πέφτει βαρύς όποτε η φουρτούνα και ο άνεμος τους οδηγήσει έστω και 50 μέτρα πιο κοντά από το ενάμισι μίλι από τις ακτές.
Εκτός ραντάρ
Και κάπως έτσι το μήκους 19 μέτρων νεότευκτο τουρκικό αλιευτικό «Kucuk Hasan F», ναυπήγησης του 2022, που απεικονίζεται σε φωτογραφίες που έχουν στη διάθεσή τους η «Κ» και ο Δήμος Αγαθονησίου, αφού έφτασε να ψαρεύει ανενόχλητο δίπλα στις ακτές του Αγαθονησίου, πέρασε κατόπιν στο βόρειο Αιγαίο και έκτοτε έχει κλείσει το Αυτόματο Σύστημα Αναγνωρίσεως, ευρύτερα γνωστό ως AIS, με αποτέλεσμα να είναι άγνωστη η θέση του. Δεν είναι παρά ένα μόνον από τα εκατοντάδες τέτοια αλιευτικά που ψαρεύουν στο Αιγαίο είτε σε περιοχές που είναι διεθνή ύδατα –πέραν των έξι ναυτικών μιλίων από τις ελληνικές ακτές– είτε και εντός χωρικών υδάτων όταν τα ψάρια γεννούν.
